Խնդրում ենք սպասել...
Այսօր`  կիրակի, 29 նոյեմբերի, 2020 թ.

Հոդվածներ

Հնաոճ խրամատային պատերազմ Լեռնային Ղարաբաղում, Եվրոպայի եզրին

Նիդերլանդական Օրագիր
Մամուլի խոսնակ`
Նիդերլանդական Օրագիր
01:51, չորեքշաբթի, 28 հոկտեմբերի, 2020 թ.
Հնաոճ խրամատային պատերազմ Լեռնային Ղարաբաղում, Եվրոպայի եզրին

Հնաոճ խրամատային պատերազմ Լեռնային Ղարաբաղում, Եվրոպայի եզրին


    

ՆԻԴԵՐԼԱՆԴԱԿԱՆ ՄԱՄՈՒԼ

Ներկայացնում ենք de Volkskrant թերթում Անա վան Էսի Արցախի պատերազմի մասին հոկտեմբերի 26-ի հրապարակած հոդվածի կրճատ հայերեն թարգմանությունը: Նիդերլանդներում 100 տարուց ավելի պատմություն ունեցող այս թերթը լայն տարածում ունի Նիդերլանդներում, լույս է տեսնում 250.000տպաքանակով, ավելի լայն տարածում ունի առցանց բաժանորդագրությամբ:

https://www.volkskrant.nl/cs-b80d04d6

ժանգոտած պահածոների տուփեր են կախված այս խրամատում: «Թշնամին գալիս է այդպես», - ասում են երիտասարդ զինվորները: (Լուսանկար Ջուլիո Պիսկիտելլի)

Հնաոճ խրամատային պատերազմ Լեռնային Ղարաբաղում, Եվրոպայի եզրին

Ադրբեջանցիներն ունեն ժամանակակից լավագույն զենքերը, բայց հայերն ասում են, որ նրանց կամքն ավելի ուժեղ է: Լեռնային Ղարաբաղի հին հակամարտությունը թեժացել է, բացի Հայաստանից և Ադրբեջանից, այն նաև ռազմական գերտերություններին է ներքաշել դեպի Եվրոպայի ծայրը: Խրամատներում դա քիչ տեսանելի է` Այնտեղ մարտնչող հերոսի մահն է թաքնված:

Անա վան Էս 26, 2020 թ. Հոկտեմբերի, 14: 00

Լեռնային Ղարաբաղի մայրաքաղաք Ստեփանակերտում ոչ բոլոր ապաստարաններն են միանման: Օդային հարձակումներից պատսպարվելու համար այս մեկն ավտոտնակ է: Ընտանիքներն այնտեղ տեղավորվել են ճամբարային մահճակալների վրա, որոնք միմյանցից բաժանված են միայն սեւ կտորեղենով:

Նման վարագույրներից մեկի ետևում, ավտոտնակի մի անկյունում մեկ այլ ընտանիքի հետ Ավետիսյանների ընտանիքն է: Նրանք այստեղ են եղել չորս շաբաթ առաջ պատերազմի սկսվելուց ի վեր: Նրանց վարձակալած տունը փայտից է, այն փլուզվելու համար ուղղակի հարված չի պահանջում: Երբ ցերեկը հանգիստ է, նրանք ապաստարանից դուրս են գալիս մթերային ապրանքների համար: Նրանք չեն կարող ռիսկի դիմել ու տանը գիշերել:

Մարինե Ավետիսյանը պինդ իր մոտ է պահում վերցրած միակ գիրքը ՝ Աստվածաշունչը: Նրա մեծ դուստրը, որը հաշվապահ է, սաղմոսներ է կարդում: Ընտանեկան ընթերցումների համար միասին չեն, չորս որդիները ճակատում են: «Նրանք միշտ ասում են, որ ամեն ինչ լավ է ընթանում, որ հանգիստ է»: Այս պատերազմում Լեռնային Ղարաբաղից զոհվեց գրեթե հազար մարդ, այդ թվում` 900 զինվոր: Ադրբեջանը հաղորդում է 63 խաղաղ բնակչի մահվան մասին:

ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐՔԵՐ

Ղարաբաղի լեռնային շրջանը պաշտոնապես Ադրբեջանի կազմում է, բայց բնակիչների մեծ մասը հայեր են: Խորհրդային Միության փլուզումից ի վեր Հայաստանը և Ադրբեջանը կռվել են այդ տարածքի շուրջ: Ադրբեջանը ցանկանում է վերականգնել իր տարածքը: Հայաստանը, որ իր վրա կրում է ցեղասպանության հետևանքները, վախենում է դրա կրկնվելուց, եթե գա այն պահը, երբ ցանկանա ինքը պահել այն հողը, որի վրա ապրում է:

Սեպտեմբերի վերջին, ենթադրաբար, Ադրբեջանի հարձակումից հետո, քնած հակամարտությունը կրկին վերածվեց արյունալի պատերազմի, որը տեսել է Հարավային Կովկասը վերջին քառորդ դարում:

Պատերազմը համաշխարհային տերություններին միմյանց դեմ է հանում Եվրոպայի ծայրամասում: Իսլամական Ադրբեջանին ժամանակակից զենք է տրամադրում ՆԱՏՕ-ի անդամ Թուրքիան: Ռուսաստանը սատարում է քրիստոնեական Հայաստանին: Այն բանից հետո, երբ ռուսական միջնորդական ջանքերը ձախողվեցին, ռուս զինվորներն այս շաբաթ վրաններ բացեցին Հայաստանի հետ սահմանին ՝ նայելով դեպի Լեռնային Ղարաբաղ տանող միակ ճանապարհին, որը մինչ այժմ գործում է:

Ուրբաթ օրը ԱՄՆ պետքարտուղար Մայք Պոմպեոն ձեռնարկեց միջնորդության մեկ այլ փորձ, բայց լեռնային կոպիտ լանդշաֆտում, ձմռան մոտենալուն պես, արագ խաղաղության հավանականությունը շատ քիչ է: Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւը բանակցություններն անվանում է «անիմաստ»: Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը կոչ է անում «զենք վերցնել ու կռվել»:

Լեռնային Ղարաբաղի քաղաքացիների համար, ովքեր չեն հեռացել բնակության վայրից, ինչպես 90-ականներին էր շաբաթներ են անցկացնում օդային հարձակման կացարաններում: Volkskrant-ի տարածաշրջան այցելության երեք օրվա ընթացքում մայրաքաղաք Ստեփանակերտի ուղղությամբ գնդակոծություններ չեն եղել: Բայց դա չի նշանակում թե ինչ-որ մեկը համարձակվի գետնից վեր քնել: Ադրբեջանական հրթիռները վերջին շաբաթների ընթացքում ոչնչացրել են մի քանի տուն: Ըստ Human Rights Watch իրավապաշտպան կազմակերպության ՝ օգտագործվել է արգելված կասետային զինամթերք:

ԽԻՍՏ ԻՐԱՏԵՍԱԿԱՆ

Ստեփանակերտը՝ պաշարված տարածքի սրտում, խիստ իրատեսական հատկանիշներով քաղաք է: Կենտրոնում, ինչպես սպասվում էր, ոչ միայն խորհրդային ժամանակների բնակարաններն են, այլ նաև հեքիաթային տաճարը, որը, պարզվում է, բոլորովին նոր է. Ավարտվել է անցյալ տարի ՝ շնորհիվ Եվրոպայում և Միացյալ Նահանգներում հայ արտագաղթողների նվիրատվությունների: Շքեղ հյուրանոցում, որը սովորաբար հյուրընկալում է սփյուռքից ժամանած ընտանիքներին, բարձրաստիճան զինվորականները մի բաժակ սպիտակ գինով ընթրիք էին անում:

Ասես այդպես էլ պետք է լիներ բարոկկո ոճով նախագահական պալատը ամրացված էր ավազի պաշտպանիչ տարատներով: 150, 000-ից պակաս բնակիչ ունեցող Լեռնային Ղարաբաղն ունի իր կառավարությունը ՝ նախագահը, խորհրդարան և կանոնավոր ընտրություններ: Յուրաքանչյուրը, ով ցանկանում է մուտք գործել լեռնային շրջան, վիզայի կարիք ունի, չնայած սահմանային վերահսկողությունը դադարեցվել է այն բանից հետո, երբ Լեռնային Ղարաբաղը Հայաստանին կապող ճանապարհին Ադրբեջանը երկու կամուրջ է պայթեցրել:

Աշխարհի ոչ մի երկիր չի ճանաչում Լեռնային արաբաղի կառավարությունը: Նույնիսկ Հայաստանը: Ստեփանակերտի ամենաբարձր մակարդակում դիտարկվում է, թե արդյոք ավելի լավ է հրաժարվել անկախության գաղափարից: «Միգուցե եկել է ժամանակը, որ մենք միավորվենք Հայաստանին», - ասել է նախագահի խորհրդական Դավիթ Բաբայանը


    

Ադրբեջանցու կողմից քանդվել է Արթուրի տունը: Այժմ նա ապրում է իր ավերված տան հարեւանությամբ գտնվող շենքի նկուղում:

ԽՐԱՄԱՏՆԵՐ

Լեռնային Ղարաբաղի պատերազմը մասամբ անցնում է խրամատներում: Լրագրողների մուտքը այս շաբաթ խրախուսված չէր հարավային ճակատ, որտեղ Ադրբեջանը հայտարարեց նվաճումների մասին, իսկ հայկական բանակը դա անվանեց «նահանջ ՝ ի վերջո հաղթելու համար»: Բայց անձնապես կարող եք մեքենայով անցնել խրամատների համակարգով, որը բավականաչափ լայն է մեքենայի երթի համար:

Ժանգոտ պահածոների տուփեր են կախված սահմանի երկայնքով գտնվող վերջին հենակետում, այն հասանելի է միայն ոտքով: «Դրանով լսում ես, թե ինչպես է թշնամին մոտենում», - ասում են հայ երիտասարդ զինվորները, երբեմն նույնիսկ պատանի: Հենց այն ժամանակ, երբ քեզ պատկերացնում ես Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասին ֆիլմի նկարահանման հրապարակում, ինչ-որ մեկը գոռում է «անօդաչու թռչող սարքեր»: Ռուսական արտադրության զենքի հայկական զինանոցը խիստ հնացել է: Ավելի հարուստ և Թուրքիայի կողմից աջակցվող Ադրբեջանն ունի ամենաժամանակակից տեխնոլոգիաները:

Մի քանի րոպեն մեկ ընկնում են Ադրբեջանի կողմից արձակված արկեր: Քիչ դեպքերում է պատասխան կրակ արձակվում: «Լավ օր կլինի այն ժամանակ, երբ հասնենք Բաքու», - տղայական խիզախությամբ ասում է 20-ամյա սերժանտ Հովհաննեսյանը: Բաքուն Ադրբեջանի մայրաքաղաքն է:

ԱՂԴԱՄ

Այս հակամարտության բարդությունը պարզ է դառնում այն ժամանակ, երբ դուրս ենք գալիս խրամատային համակարգից, որն ավարտվում է Աղդամ քաղաքից ոչ հեռու: Աղդամը ժամանակին ադրբեջանական քաղաք էր: 1993-ին հայկական զորքերը ադրբեջանցիներին վտարեցին: Այդ ժամանակից ի վեր քաղաքը ավերակ է դարձել: Քանի որ այդ ժամանակաշրջանը տարածքը դարձել է անմարդաբնակ ռազմական գոտի, ավերակները կարծես ժամանակին սառել են: Լոգարան, ժանգոտված մեքենաներ, անխնամ մզկիթ` սրանք խորհրդային ժամանակների գունեղ խճանկարի մնացորդներն են:

Աղդամում 30 տարի առաջ ապրել են հազարավոր ադրբեջանցիներ, ովքեր ցանկանում են վերադառնալ հայրենիք:

Բայց հայերը չեն տեսնում, թե ինչպես պետք է նրանք ՝ քրիստոնյաները, ապրեն ադրբեջանական իշխանության ներքո, որտեղ բնակիչների մեծ մասը մահմեդական են: Նրանք մատնանշում են թուրքերի և ադրբեջանցիների կողմից նախկինում կատարած ոճրագործությունները: «Սա կենաց և մահու կռիվ է», - հավաստում են սահմանի խրամատում: Ստեփանակերտի գերեզմանատանը երկու շարքով գերեզմաններ լցվեցին ընդամենը չորս շաբաթվա ընթացքում: Քաղաքային հիվանդանոցում տեղափոխվում է նոր վիրավոր մարդ ՝ գլխի վերքով վիրավորված զինվորը:

Covid

Կորոնայի համաճարակը, որը գրավում է մնացած աշխարհը, նաև այստեղ է: Հիվանդանոցի տնօրեն Մհեր Մուսայլեանը բերանի դիմակի հետեւից բացատրում է, որ ինքը Covid ունի: «Սովորաբար ես, իհարկե, կարանտինի մեջ պետք է լինեի, բայց պատերազմ է, կրկնակի պարտադրված և ես հիվանդանոցի տնօրեն եմ, ուստի դա հնարավոր չէ: Իմ անձնակազմի մեծ մասում նույնպես կա Covid: «Բանակի ավագ հրամանատարը հազում է կանաչ շարֆի մեջ: Ավտոկանգառի ավտոտնակում գրեթե բոլորը հազում են:

Մի ուշ գիշեր նախագահի խորհրդական Դավիթ Բաբայանը ապաստարանում խոսում է մահանալու մասին: Իհարկե նախընտրում ենք ապրել, ասում է Բաբայանը: Բայց երբ ժամը գա պետք է դրան ընդառաջ գնալ «իսկական տղամարդու պես», «հաղթական մահ, հպարտությամբ և արժանապատվությամբ լի»: Ձեռքին ունենալ նռնակ ու գերի չհանձնվել:

«Իհարկե, մենք միշտ մեզ հետ ձեռքի նռնակ ունենք», - ասում է երիտասարդ զինվոր՝ Աշոտը: Նախքան նա ստիպված կլինի վերադառնալ մարտ, հնարավորություն ունի մեկ կամ երկու օր ապաքինվել իր հորեղբոր հետ, որն ունի իր սեփական օդային հարձակման ապաստարանը ՝ որպես այս պատերազմի միակ հույսի շող:

Ouderwetse loopgravenoorlog in Nagorno-Karabach, aan de rand van Europa

De Azerbeidzjanen hebben de beste wapens maar de Armeniërs zeggen dat hun wil sterker is. De oude oorlog om Nagorno-Karabach is weer opgelaaid, en...

WWW.VOLKSKRANT.NL

Առաջխաղացնել այս նյութը
Տեղեկացնում ենք, որ նյութը հրապարակվել է "Մամուլի խոսնակ" նախագծի շրջանակներում:
Գրանցվի՛ր և հրապարակի՛ր քո հոդվածները:
Հավանել
0
Չհավանել
0
| | |
734 | 0 | 0
Facebook