Durun lütfen yüklemiyor...

Makaleler

«Նրա արարքները բացարձակ անհավանական են...». Վարվառա կույսի մասին

22:38, pazartesi, 20 mart, 2023
«Նրա արարքները բացարձակ անհավանական են...». Վարվառա կույսի մասին

Նախ՝ անվան ստուգաբանությունը: Հին հույները բոլոր ոչ հույներին «բարբարոս» են անվանել, և կանացի «Վարվառա» -ն հիշյալ եզրույթի փոփոխված ձևն է:

Քրիստոնեական հավատքի համար նահատակված կույս Վարվառան ապրել է Փյունիկիայի Հելիոպոլիս քաղաքում, մահացել է 306 թվականին: Բարձրաստիճան պաշտոնյա հայրն իր գեղեցկուհի դստերը բարձր աշտարակում փակի տակ է պահել, որպեսզի նրան թաքցնի կողմնակի աչքից, երիտասարդների հետապնդումներից: Հոր բացակայության ժամանակ շինարարները պիտի երկու պատուհան բացեին աշտարակի պատերին, բայց Վարվառան նրանց կարգադրել է երեք պատուհան բացել՝ որպես Սուրբ Երրորդությունն ընդունելու խորհրդանիշ: Դրանից հետո նա տապալել է հոր կարգադրությամբ աշտարակում դրված հեթանոսական աստվածների կուռքերը: Բանտարկության ընթացքում Վարվառան, պատուհանից ուսումնասիրելով դրսի աշխարհը, ինքնուրույն հանգել է այն համոզման, որ կա ընդամենը մեկ Արարիչ: Երբ հայրը դստերն ամուսնացնելու նպատակով նրան թույլ է տվել դուրս գալ աշտարակից, Վարվառան ծանոթացել է Հելիոպոլիսի քրիստոնյաների հետ և մկրտություն է ընդունել:

Երբ նրա հեթանոս հայր Դիոսկուրոսն իմացել է իր միակ դստեր՝ քրիստոնյան դառնալու և կուռքերի արձանները տապալելու մասին, կատաղել է ու նրան տարել է Մարտիան քաղաքի կառավարչի մոտ: Այստեղ Վարվառային ստիպել են հրաժարվել քրիստոնեությունից, բայց երիտասարդ կույսը կտրուկ մերժել է պահանջը: Նրան դաժան տանջանքների են ենթարկել (գանահարել են, վերքերը սրբել են մազախրձով, մարմինը դաղել են կրակով, կտրել են ստինքների պտուկները): Բանտում կույսին այցելել է Հիսուս Քրիստոսը և նրան հաղորդություն է տվել: Դա է պատճառը, որ ուղղափառ և հատկապես կաթոլիկ դավանանքներում Վարվառան հանդես է գալիս որպես մի սրբուհի, որը քրիստոնյային փրկում է առանց հաղորդության մեռնելու վտանգից: Տանջանքների ընթացքում Վարվառան սաղմոսներ է երգել ու թվացել է, թե ցավ չի զգում: Կատաղած հայրը, որին քաղաքի կառավարիչն իրավունք էր տվել աղջկա հետ վարվել ըստ իր հայեցողության, դարձել է սեփական դստեր դահիճը և գլխատել է նրան: Բայց նույն պահին կայծակը նրան մոխրացրել է: Կայծակը մոխրացրել է նաև Մարտիան քաղաքի կառավարչին:

Սուրբ Վարվառայի հետ գլխատվել է նաև սուրբ Հուլիանան, որը բացահայտորեն իրեն քրիստոնյա է հայտարարել սուրբ Վարվառային տանջանքների ենթարկելու ժամանակ:

Վարվառայի անունն է տրված Սանտա Բարբառա կղզուն, ինչպես նաև 1883 թվականին հայտնաբերված թիվ 234 գիսաստղին:

Վարվառա կույսին պատվում են Կաթոլիկ, Ռուս ուղղափառ, Ղպտիական Հայոց առաքելական և Անգլիկան եկեղեցիները որպես սրբուհի: Նա համարվում է Կաթոլիկ եկեղեցու 14 սուրբ օգնականներից մեկը: Ուղղափառ եկեղեցին նրա հիշատակը նշում է դեկտեմբերի 4-ին (25-ին): Կաթոլիկ եկեղեցին նրա հիշատակը նշել է դեկտեմբերի 4-ին, բայց 1969 թվականի փետրվարի 14-ին Հռոմի Պողոս 6-րդ պապը Վարվառայի անունը հանել է կաթոլիկական օրացույցից հետևյալ ձևակերպմամբ. «Նրա արարքները բացարձակ անհավանական են, և գիտնականների շրջանում շատ տարաձայնություններ կան այն առումով, թե որտեղ է նա նահատակություն ընդունել»:

19-րդ դարի սկզբում ֆրանսիացի հնագետ Մ.Լալանը և գրող Ժ. Կոլեն դը Պլանսին հաշվել են Վարվառայի երեք մարմին (մեկը՝ Եգիպտոսում, երկրորդը՝ Վենետիկում, իսկ երրորդը՝ Պյաչենցայում) և երեք գլուխ, որոնք տարբեր վայրերում են եղել և համարվել են Վարվառայի մասունքներ: Բացի դրանցից, ուրիշ այլ բազում եկեղեցիներում եղել են մեծ քանակությամբ ոսկորներ, որոնք Վարվառայի մասունքներ են հռչակվել: Ահա թե ինչու գրող Պլանսին հեգնել է, թե Վարվառայի մասունքներն այնքան շատ են, որ դրանց տեղափոխման համար կպահանջվեր մի քանի վեցձի հանրակառք: Բացի այդ, համաձայն ավանդության, երբ կտրել են Վարվառայի գլուխը, վերքից ոչ թե արյուն, այլ կաթ է հոսել, և մի քանի մենաստաններում (հատկապես Իտալիայի), մարդկանց ցույց են տվել սուրբ Վարվառայի կաթով լցված սրվակները:

Դարձյալ ըստ ավանդապատման՝ 6-րդ դարում մեծ մարտիրոսուհի սուրբ Վարվառայի մասունքները տեղափոխվել են Կոստանդնուպոլիս: 1108 թվականին Վարվառա Կոմնինը՝ կայսր Ալեքսի Կոմնինի դուստրը, Կիևյան Ռուս մեկնելուց առաջ, հորից Վարվառայի բուժիչ մասունքներն է խնդրել: Նրա ամուսինը՝ Կիևի մեծ իշխան Սվյատոպոլկը, որն ավելի վաղ Կիևում քարե եկեղեցի էր կառուցել, այդ եկեղեցում մեծ պատիվներով զետեղել է նահատակ կույսի մասունքները և հիմնել է Միխայլովյան վանքը: Բաթու խանի արշավանքի ժամանակ մասունքները թաքցվել են, հետո վերադարձվել են նույն տեղը: Բայց պատմաբաններն ասում են, թե Ալեքսի ԿոմնինըՎարվառա անվամբ դուստր չի ունեցել, իսկ Սվյատոպոլկի կինը, որի անունն անհայտ է, առավել մեծ հավանականությամբ չեխ իշխանի դուստրն է եղել:

1644 թվականին Կիևի մետրոպոլիտ Պյոտր Մոգիլի գահակալության ժամանակ Վարվառայի մատի մի մասը տրվել է Լեհական թագավորության կանցլեր Գեորգի Օսոլինսկուն: Նույն ժամանակ սրբուհու՝ բազում տարիներ Հունաստանում գտնվող ձախ ձեռքը տեղափոխվել է Լուցկ քաղաք, որտեղ զետեղվել է Տիրոջ Խաչի բարձրացման վանքում: 1650 թվականին Լիտվական իշխանության մեծ հետման Յանուշ Ռադձիվիլը, գրավելով Կիևը, ստացել է սրբուհու մատի և կողոսկրի մասնիկները: Մատնամասերի մի մասը վերցրել է հետմանի կինը, հետո այն տրվել է Կիևի մետրոպոլիտ Իոսիֆ Տուկալսկուն, որի մահից հետո այն հայտնվել է Բատուրին քաղաքի Նիկոլայ Հրաշագործի վանքում և մեծարվել են որպես հրաշագործ դարմանող:

1656 թվականին Կիևի մետրոպոլիտ Սիլվեստրը Վարվառայի մասունքների մի մասը հանձնել է Անտիոքի պատրիարք Մակարիոսին: 18-րդ դարի սկզբին Կիևի մետրոպոլիտ Հովասափը Վարվառային ձոնված՝ հոտնկայս կատարման երգ է գրել, որն առ այսօր երգվում է նրա մասունքների առջև:

1930-ականներին, երբ Զլատովերսկի Միխայլովյան վանքն ավերել են, Վարվառայի մասունքները հանձնվել են թանգարանին: Այժմ դրանք Կիևի Վլադիմիրյան տաճարում են:

Սրբուհու ձախ ոտնաթաթը գտնվում է Կանադայի Էդմոնտոն քաղաքի Սուրբ Վարվառայի տաճարում. այն այստեղ է բերվել Կիևից, 1943 թվականին, Պանտելեիմոն եպիսկոպոսի կողմից, որը 1952 թվականից ծառայել է Կանադայում:

Հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցին սուրբ Վարվառային վերագրել է, բացի հանկարծակի և բռնի մահից փրկելու զորությունից, նաև ծովում փոթորիկից և ցամաքում կրակից փրկելու շնորհ: Հնուց անտի կաթոլիկները նրան համարել են հրետանու հովանավոր: 1995 թվականին սուրբ Վարվառան հռչակվել է Ռուսաստանի Ռազմավարական նշանակության Հրթիռային զորքերի երկնային հովանավորը: Սուրբ Վարվառան նաև հանդիսանում է Ռուսաստանի մի շարք զորատեսակների երկնային հովանավորը: Նրան այս երկրում համարում են նաև հրշեջների, հանքափորների, լեռնագնացների և այգեպանների հովանավորը:

Իսպանացիները հաճախակի գործածում են հետևյալ ասացվածքը. «Nadie se acuerda de santa Barbara hasta que tuena» («Քանի դեռ ամպրոպ չի պայթում, ոչ ոք սանտա Բարբարային չի հիշում»):

Լուկաս Կրանախ Ավագի վրձնած սուրբ Վարվառան
Լուկաս Կրանախ Ավագի վրձնած սուրբ Վարվառան
Bu gönderiyi tanıtın
Makaleyi yayınlamağı hakkında bilgiler veriyoruz Basın sekreteri. Basın sekreteri projenin içinde.
Abone ol ve malalelerin yayınla:
Beğenmek
0
Beğenmemek
0
1312 | 0 | 0
Facebook