Խնդրում ենք սպասել...
Թելեգրամ

Հոդվածներ

«Մուսաների հավանոց»-ը

08:40, երեքշաբթի, 23 նոյեմբերի, 2021 թ.
«Մուսաների հավանոց»-ը

Հները պատմել են, թե Ալեքսանդր Մակեդոնացին, հիմնելով Ալեքսանդրիան, իբր թե իր հաստատմանը ներկայացված քաղաքի հատակագծի վրա այբուբենի առաջին հինգ տառն (ԱԲԳԴԵ) է ավելացրել: Այդ տառերը նշանակել են «Ալեքսանդրոս բասիլևս գենոս դիոս եկտիսե» («Ալեքսանդր թագավոր, Զևսից ծնված, հիմնեց..»): Ու դա նշանակել է, որ այս քաղաքին վիճակված է փառաբանվել բանասիրական գիտություններով:

Ալեքսանդրիան հունական աշխարհի ամենամեծ քաղաքն է եղել: Այն գիտականորեն է կառուցապատվել. փողոցներն հատվել են ուղիղ անկյունով, գլխավոր փողոցի լայնությունը 30 մետր է եղել, փողոցի երկու կողմերով սյունաշար է ձգվել. Արևի դարպասից մինչև Լուսնի դարպասը ձգվող այդ սյունաշարը այնքան երկարություն է ունեցել, որ մի ծայրից մյուս ծայրը ոտքով գնալու համար մեկ ժամ է պահանջվել: Կենտրոնական խաչմերուկում հրապարակ է եղել, իսկ հրապարակում վիթխարի դամբարան է հառնել, որտեղ ամփոփված է եղել Ալեքսանդր Մեծի մարմինը: Ծովին մոտ թագավորական պալատն է եղել, իսկ դրան կից՝ մուսաներին նվիրված տունը՝ Մուզեյոնը:

«Մուզեյոն» -ը բառի ներկայիս իմաստը չի ունեցել: Այն չի նշանակել «թանգարան»: Հույները չեն սիրել պահպանել հին մշակույթների բեկորները: Մուզեյոնը եղել է մի վայր, որտեղ աշխատանք է կատարվել կենդանի մշակույթի վրա, այն գիտությունների ակադեմիայի կամ համալսարանի նման մի բան է եղել: Մուզեյոնի գաղափարը Պտղոմեոսին տվել է փիլիսոփա Դեմետրիոս Ֆալերացին: Այստեղ թագավորի ֆինանսավորմամբ կատարվել են բոլոր գիտություններին առնչվող հետազոտություններ: Այդ մասին ժամանակին երազել էր Դեմետրիոսի ուսուցիչ Արիստոտելը: Պտղոմեոս թագավորն անձամբ է Ալեքսանդրիա հրավիրել աշխարհի լավագույն գիտնականներին ու բանաստեղծներին: Ժամանակակիցների հարգանքը չվայելող փիլիսոփաներից մեկը Մուզեյոնը «Մուսաների հավանոց» է անվանել: Մուսեյոնը զբոսանքի համար նախատեսված բակ է ունեցել, զրույցների, բանավեճերի համար նախատեսված սրահ, աշակերտների պարապմունքների համար սենյակներ, լաբորատորիաներ, աստղադիտարան, ճաշարան: Հաստատության գլխավոր շինությունը եղել է գրադարանը:

Տարօրինակ է, բայց՝ փաստ, որ մինչ հիշյալ ժամանակները աթենացիները գրքի կարիք գրեթե չեն զգացել: Փոքր քաղաքներում, որտեղ բոլորը բոլորին ճանաչել են, մշակույթը բանավոր խոսքով է յուրացվել. չիմացողներն հարցրել են, իմացողները պատասխանել են: Ով ցանկացել է ունենալ, ենթադրենք, Պլատոնի աշխատությունները, գնացել է Ակադեմիա ու անձամբ արտագրել է դրանք նրա աշակերտներից: Բայց Ալեքսանդրից հետո ամեն ինչ փոխվել է: Աշխարհն ընդլայնվել է, մարդիկ տեղաշարժվել են ու «ինչպե՞ս ապրել» հարցն արդեն գրքերին է տրվել: Մարդիկ սկսել են գրքեր գնել, հավաքել ու կարդալ: Պահանջարկին ի պատասխան ի հայտ են եկել արհեստանոցներ, որոնցում գրքերն արդեն արտագրվել են վաճառելու համար: Ամենամեծ գրքային արհեստանոցը Եգիպտոսն է եղել: Այստեղ պապիրուս է աճել, իսկ գրքերը գրվել են պապիրուսի գլանափաթեթների վրա: Եվ գրքերի ամենամեծ հավաքածուն ունեցել է Ալեքսանդրիայի գրադարանը:

(շարունակելի)

Առաջխաղացնել այս նյութը
Նյութը հրապարակվել է Մամուլի խոսնակի շրջանակներում:
Գրանցվի՛ր և հրապարակի՛ր քո հոդվածները:
Հավանել
0
Չհավանել
0
| | |
268 | 0 | 0
Facebook