Խնդրում ենք սպասել...
Այսօր`  երեքշաբթի, 26 սեպտեմբերի, 2017 թ.
Ավանդների տոկոսադրույքը`  
Հայկական դրամ
14.00%
,
ԱՄՆ դոլլար
6.50%
,
Եվրոպական Եվրո
4.00%
,
Ռուսական ռուբլի
9.00%

Հոդվածներ

ՎԱՀԱԳՆ ԴԱՎԹՅԱՆ

Armenak Avetisyan
Հեղինակ`
Armenak Avetisyan
07:24, կիրակի, 03 սեպտեմբերի, 2017 թ.
ՎԱՀԱԳՆ ԴԱՎԹՅԱՆ

ՀԱՅԵՐԳՈՒԹԻՒՆ

...Եւ ճանապարհը ինձ տանում է վեր:
     Շէկ քարափներ են, պզնձէ վիհեր,
     Պղնձէ տապ է,
     Պղնձէ տոթ է,
     Պղնձէ համ է,
     Պղնձէ հոտ է,
     Պղնձէ շողուն, պսպղուն փոշի:
     Արևահարող մարող օշօշի
     Դեղին հօրանջ է, ծարաւ է դեղին,
     Դեղին մորմոք է ու ցաւ է դեղին:
     Եւ ճանապարհը ինձ տանում է վեր:
     Մի յոգնած ծարաւ, շնչահատ ստւեր
     Իրեն հազիւհազ այդ տապից հանել,
     Ժայռի մութ խորշում լուռ ապաստանել
     Ու գիրկն է առել մի կապոյտ ծաղիկ...
     Եւ բարակ, բարակ, բարակ մի աղբիւր,
     Որ չես հասկանում ծիծաղ է մի բուռ,
     Թէ՞ մի բուռ լաց է, մի բուռ հեկեկանք.
     Մի վայրկեան միայն պէծին է տալիս,
     Թողնում ակունքը ու մահանալիս
     Զուգում է իրեն կանաչ պսակով...
     Հայաստան աշխարհ,
     Ինչպէ՞ս ապրեցիր
     Այդ մի բուռ ջրով ու մի լուրթ ծաղկով...
     Եւ ինչպէ՞ս եղաւ,
     Որ գլխիդ վրայ խշխշում է դեռ
     Կանաչից, աստղից ու քամուց հիւսւած
     Մենաւոր բարդին...
     Հայաստան աշխարհ,
     Առեղծւած ես հին,
     Խրթին առեզծւած
     Ու չեմ կարենում գաղտնիքդ բացել,
     Սեպագիր ես դու հողմերից եղծւած
     Ու չեմ կարենում խորին խորհուրդդ
     Խօսքի վերածել,
     Ճակատագիր ես,
     Որ մրուրի մէջ թաթախւած շանթն է
     շառաչով գրել
     Եւ սրբագրել տառապանքն ինքը...
    
     Բայց ինչպէ՞ս եղաւ որ քո երկինքը
     Մաքուր է այնքան,
     Ասես չի լսել և ոչ մի անեծք,
     Եւ ինչպէ՞ս եղաւ, որ ապրում ես դու
     Ծիծեռնակների
     Ու արծիւների
     Ու աստւածների կապոյտ աշխարհում...
    
     Հայաստան աշխարհ,
     Դու լռում, լռում,
     Լոկ տալիս ես ինձ
     Ծիծեռնակների
     Ու արծիւների
     Ու աստւածների կապոյտ աշխարհից
     Դէմքդ դիտելու շնորհը վերին:
    
     Ու ես նայում եմ լեռնապարերին,
     Ուր շողշողում է լուսաբացն անծիր...
     Հայաստան աշխարհ,
     Ինձ ուշ ծնեցիր.
     Ու ես չտեսայ լուսաստղի մաքուր քուրայից
     ելած
     Առաւօտները քո այն նախնական,
     Որ քայլում էին հովիտներն ի վար
     Ու ոտներն ի վար թափթփւում էին
     Ճառագայթ ու ցօղ:
     Ու ես չտեսայ կապոյտի միջով դանդաղ
     ընթացող
     Քո աստւածներին,
     Որոնց անունը կրակ էր ու սէր...
     Ես աչք եմ բացել ու քար եմ տեսել...
     Քարը՜
     Աստծոյ խիղճը քարացած,
     Քարը, որ ծանր է, ինչպէս չլացած
     Ու սրտին կաթած մարդու արտասուք...
     Քարերի բուք էր ու քարերի սուգ...
    
     Ու երբ իմ յոգնած երակների մէջ
     Ցաւն է տնքացել քարի ծանրութեամբ,
     Իմ ոխն արթնացել
     Ու ծառացել է քո դէմ արարո´ղ.
     Ինչո՞ւ այս քարի ու չարի հետ բիրտ,
     Զլացար մի բուռ բարութիւն ու հող...
    
     Բայց երբ նոյն յոգնած երակներիս մէջ
     Զարթնել է յանկարծ արարիչ մի դող,
     Շշնջացել եմ.
     --- Ների´ր արարող,
     Քանզի այդ քարի երակների մէջ
     Դու կարծրութիւնն ես դրել իմ ցեղի,
     Դրել ես կայծի հրաշքը մաքուր
     Եւ աղբիւրների լոյսը արարող...
    
     Ու նայում եմ քեզ,
     Սրբազան իմ հող...
    
     Նախաստեղծութեան մոլուցքը վայրի
     Այստեղ քարեղէն իր ոխն է թողել,
     Բայց կատարներին լճեր կան բարի,
     Իբրև աստծոյ բոբիկ ոտքերից
     Կաթկթած ցօղեր...
     Այստեղ ժայռերը յօշոտել իրար,
     Քարեր են ձևել, քարափներ քանդել,
     Բայց և կախել են քարափներն ի վար
     Աղբիւրներն իբրև, արծաթէ ծամթել:
     Ապառաժն այնքան վայրի է ու բիրտ,
     Որ շանթերն անգամ չեն կարող խոցել,
     Բայց քարէ ձեռքով, իբրև սէր ու սիրտ,
     Բռնել է բոսոր կակաչի բոցեր...
    
     Ալ կակաչների ապստամբութիւն
     Եւ խոնարհութիւն մանուշակների...
    
     Հայաստան աշխարհ,
     Բիրտ խռովքների ու քնքշանքների
     Անվերջանալի ալեբախութիւն,
     Բարբարոս բարբառ ու զտւած հնչիւն,
     Դու անմեկնելի ու մեծ ներշնչում,
     Որ մերթ հանում ու թաթախում է քեզ
     Աստղալոյսի մէջ ու արշալոյսի
     Եւ մերթ տապալում անդունդներն ի վար...
     Դու՝ լոյս, դու՝ խաւար,
     Դու՝ խառն ու խրթին,
     Որպէս խաւարով ու մառախուղով
     Խմորւող խռով նախաստեղծութիւն,
     Եւ դու՝ դաշնաւոր բանաստեղծութիւն,
     Որ աղօթում է լոյսի, բարութեան,
     Քո խաղաղութեան ու հացի համար
    
     Եւ բուրում է քո հոգևոր հացը...
    
     Քո մագաղաթի ամէն մի էջը
     Խշխշուն ու տաք մի լուսաբաց է.
     Եւ ամէն տողը
     Լուսաբացի մէջ մխացող ակօս,
     Ուր ոգիդ շռայլ ցորեան է թափել,
     Եւ ամէն նախշը՝
     Որդան կարմիրի հրեղեն թևով
     Երկինք սաւառնող յարութեան հրաշք
     Եւ համբարձումի անսուտ առասպել...
    
     Մագաղաթնե՜րդ...
     Ու մինչև հիմա չեմ կարողանում
     Վերծանել նրանց խորհուրդը խորին.
     Այդ ինչպէ՞ս եղաւ, որ օրը օրին
     Շնչել խաւարը քո տառապանքի
     Արտաշնչել են "առաւօտ լուսոյ",
     "Արեգակ արդար", "փառք ճառագայթած"...
    
     Մայրենի լեզու,
     Դու՝ ոգի, դու՝ հաց,
     Դու՝ անզուգակից, դու՝ միակ աստւած,
     Որ աստծոյ նման զոհ է պահանջում...
     Եւ երբ շաչել է փորձութեան քամին,
     Մենք մեզ ենք դրել զոհասեղանին,
     Սակայն չենք զիջել
     Քեզնից ոչ մի բառ և ոչ մի հնչիւն"
    
     Հայաստան աշպարհ,
     Դու՝, խոնարհ աղօթք,
     Բայց նաև՝ արծւի ահեղ կռնչիւն
     Դու՝ վանքի զանգակ ու ռազմի դու փող,
     Դու` վիհի անկոում, գագաթի ներբող,
     Դու՝ ներման թավիշ, վրէժի եղջիւր,
     Դու՝ խաղաղ կրակ, մոլեգնած դու ջուր,
     Դու՝ սիրոյ ծաղիկ, ու վայրի տատասկ, ,
     Դու՝ լեղի որոմ, կաթնահամ դու հասկ
     Նարեկայ վանքի քարէ հրթիռով
     Առ աստւած միտող դու Նարեկացի
     Եւ աստծոյ կողը գանգատով խրվող
     Ահեղ ցասումը Ֆրիկեան կայծի...
     Եւ դու` տառապանք,
     Որ ծանր է որպէս կռանը՝ սալին...
     Բայց այդ խռովված անդաշնութեան մէջ
     Դու ինչպէ՞ս գտար
     Դաշնութեան խորհուրդն՝ այդ զարմանալին:
     Խաչքարիդ վրայ
     Ասես թէ ինքը հրաշքն է թառել
     Որ թեթև շնչից պիտի վերանայ:
    
     Եւ քո կամուրջի
     Սլաք կամարը այնպէս է սուրում,
     Ասես հրեղէն հովատակ է նա:
    
     Հայաստան աշխարհ,
     Այդ ինչպէ՞ս արիր որ քարը շնչի
     Ու ոգիանայ ու դառնա Անի...
    
     Ինձ ուշ ծնեցիր,
     Բայց ես երևի քո մայր ոստանի
     Մի գմբէթի մէջ խորհուրդ եմ եղել,
     Մտորմունք մի լուռ,
     Նրա մի զանգի ղօղանջը տխուր,
     Շքեղ թախիծը ինչ-որ կամարի
     Եւ քար եմ եղել պարիսպների մէջ՝
     Վէմ հպարտութեան...
    
     Ինձ ուշ ծնեցիր
     Ու կտակեցիր ցաւը պարտութեան...
     Իմ սրտի միջով խուժում է ահա
     Դեղին սամումը անապատային,
     Հորդան այդ շեղաչ, խուժդուժը, վայրին,
     Որ խուլ կռնչում, երգում ռնգաձայն,
     Վարգում բիւրեղեայ հրաշքիդ միջով
     Ու նիզակներն է մեխում քրքիջով:
    
     Հայաստան աշխարհ,
     Այդ հեղեղի դէմ բիրտ ու հողմասուն
     Դու՝ փլչող գմբէթ ու ծալվող դու սիւն,
     Դու թռիչքի մէջ տապալւող կամար,
     Լպիրշ աչքի դէմ՝ դու մերկ Տիրամայր,
     Քարէ հառաչանք, քարէ արտասուք
     Եւ գեղեցկութեան ծնկածալ դու սուգ...
    
     Եւ քո տապալւող գեղեցկութեան հետ
     Դարեր ու դարեր տապալւել եմ ես,
     Ամէն սասանվող ու ծալւող սեան հետ
     Սասանւել եմ ես ու ծալւել եմ ես,
     Մոխիր եմ ծամել ու ծամել փոշի,
     Այդ փոշու միջից նորից թևել եմ
     Ու քո ցաւի պէս հարատևել եմ...
    
     ...Աշնան առավօտ... Մենավոր բարդին
     Ասես գիշերւայ թափած աստղերը
     Մէկ-մէկ հաւաքել, բարձել սաղարթին
     Ու նորից դէպի երկինք է տանում...
     Հայրենի հովիտ՝ սրբազան անուն,
     Այստեղ ձեր Նոյը, այդ պատկառելին
     Քամեց առաջին ողկոյզը արդար,
     Խմեց, խենթացաւ ու աստւածացավ
     Ու աստծոյ նման կանգնեց մերկ ու բաց...
    
     Աշնան առավօտ,
     Քո իսկ խելագար բոյրերով հարբած,
     Քայլում ես նորից աստծոյ նման մերկ
     Եւ առած հողի շռայլ նախընծան,
     Հողոտ ու շողոտ մտնում ես հնձան...
    
     Բայց դու, Հայաստան,
     Սմբակների տակ տրորւած ողկոյզ,
     Դու հեղւած գինի, բզկտւած դու լոյս,
     Հանգչող փեթակի տաք ու խուլ դու ձայն,
     Դու՝ անդուռ հնձան...
    
     Եւ գիշերային անքնութեան մէջ,
     Երբ իմ արիւնը մխացել տխուր,
     Մէջքիս երակը տնքացել է խուլ,
     Տնքացելկ ինչպէս մայր Արածանին,
     Հնազանդւել եմ ես նրա ձայնին,
     Ճամփայ եմ ընկել,
     Որ նշխարներդ մէկ-մէկ հաւաքեմ
     Ու ոտից գլուխ քեզ երկրպագեմ:
    
     Եւ թափառական գուսանի նման
     Անցել Մասիսի կապուտակ փէշով,
     Յոգնած ոտքերս ցողել մշուշով,
     Իջել եմ նորից հովիտներդ հին...
    
     Անձրևից յետոյ
     Արտոյտներն այնտեղ խենթանում էին,
     Անձրևից յետոյ երկնքի միջով
     Եօթը միրհավ էին թռել երևի
     Եւ թողել էին իբրև ծիածան
     Հետքը թևերի...
    
     Անձրևից յետոյ այնտեղ եօթ երկինք,
     Եօթ ծիածան կար ու եօթ մանկութիւն...
    
     Հողի կոնքերին
     Դողում մայրութեան մի տաք ցանկութիւն,
     Հևում տարփանքով, փարւում էր խոփին:
    
     Օրը՝ բարութեան արցունքը կոպին,
     Ոսկէ սերմեր էր ակօսին յղում:
     Եւ խոփն այնպէս էր այնտեղ պսպղում,
     Ասես նրա մէջ աշխարհի խիղճը
     Ամենախոշոր իր աստղն էր վառել...
    
     Հայաստան աշխարհ,
     Դու՝ արտ, դու արև,
     Դու՝ ծլարձակման կանաչ արշալոյս,
     Երկնքի դիմաց դողացող դու յոյս,
     Քրտինքով ցօղւած հասկի ճառագայթ,
     Իմաստութեան պէս խոնարհւած դու արտ,
     Դու՝ ամառային մեծ արևագալ,
     Դու՝ հնձի զնգոց, ոսկեղեն դու կալ...
     Վանքի խաւարում Տիրամօր առաջ
     Հասկերից հիւսւած ոկէցոլ դու խաչ
     Եւ արիւն հեղւած այդ յուսոյ խաչին...
    
     Ինձ ուշ ծնեցիր,
     Ու ես չտեսայ
     Քո Թլոր Դաւթի թուրը հրածին,
     Ինձ կտակեցիր
     Տխուր արիւնը փոքր Մհերի
     Նրա զօրաւոր անզօրութիւնը
     Քարանձաւային հառաչը նրա,
     Քարանձաւային այդ դառնութիւնը:
    
     Հայաստան աշխարհ
     Քո անձաւներում
     Առեղծւածային ոգիդ է ապրել,
     Որ հեզ էր իբրև աղօթք ու ներում
     Եւ ըմբոստ որպէս լոյսի առասպել:
    
     Քարի արցունքն է որպէս ջինջ կանթեղ,
     Նրանց կամարից կախւել հեծութեամբ
     Քո երազներն են բնակւել այնտեղ
     Իրենց սովահար ճգնակեցութեամբ:
     Քո մոլոր յոյսն է այնտեղ թափանցել,
     Խաչւել է քարի արտասուքներում
     Եւ այդպէս խաչւած, նորից համբարձւել
     Միտել է դէպի անյայտն ու հեռուն:
    
     Հայաստան աշխարհ,
     Դու ինձ ծնեցիր
     Մեծ ու գերագոյն տառապանքիդ մէջ,
     Քո անկումի մէջ մեծ ու գերագոյն...
     Եւ գիշերները, երբ իմ արիւնը
     Այրող ծարաւից մխում է անքուն,
     Ինձ թւում է թէ բերդ եմ պաշարւած
     Ու որոնում եմ դէպի ջուր տանող
     Միակ գաղտնուղին,
     Չեմ գտնում սակայն...
     Ու մերթ թւում է,
     Թէ անապատի աւազի միջով
     Միայնակ քայլող որբ մանուկ եմ ես,
     Որ ձայն եմ տալիս
     Բայց չեմ ստանում ոչ մի արձագանք...
    
     Տնակ եմ աւեր, թոնիր եմ հանգած
     Եւ աւերակի ճեղքերից բխած
     Եղինջի կսկիծ,
     Հուրհրան աստղն է ծագում գիշերով
     Որ վրաս հսկի,
     Բայց արցունք դարձած՝ կաթում է վրաս...
     Ու մերթ թւում է,
     Բիւրեղ առ բիւրեղ փշրւած հրաշք,
     Վանք եմ փշրւած
     Ու մի բզկտւած, արնոտւած "Նարեկ"
     Ընկած գաւիթում:
    
     Քամին գալիս է,
     Իմ մագաղաթեայ հառաչը թերթում
     Եւ իմ հեծութեան մրրիկը առած,
     Տանում փռում է ամայի երկրի
     Որբ ու ամայի թախծութեան վրայ:
    
     Ու մերթ թւում է՝ աղբիւր եմ մաքուր,
     որի կոկորդում մեր վարդավառի
     ԾիԾաղը մնաց որպէս հեկեկոց...
    
     Կալ եմ ամայի, ջրաղաց եմ գոց
     Եւ գիւղի ճամփին
     Արծաթ թափթփող մենաւոր բարդի,
     Որ էլ ոչ մէկի ճամփան չի պահում...
    
     Բայց ինչպէ՞ս եղաւ,
     Որ ապրում եմ դեռ
     Ծիծեռնակների
     Ու արծիւների
     Ու աստւածների
     Կապոյտ աշխարհում...
    
     Հայաստան աշխարհ,
     Ո´չ, հող չես դու լոկ, դու քար չես միայն,
     Դարեր ու դարեր գոյացել ես դու
     Մեր երազների տաք աճիւններից,
     Որոնցից անվերջ նոր երազների
     Հրաշքն է աճել,
     Դու գոյացել ես
     Մեր ըմբոստութեան շառաչիւններից,
     Որոնց արձանքն ահագնացել է
     Ու անվերջ շաչել...
     Դու գոյացել ես առեծւածներից,
     Մեռնող ու ծնւող մեր աստւածներից,
     Մեր համբերութեան քարէ բերդերից,
     Մեր սիրոյ մաքուր ծաղկաբերդերից,
     Լացող մամուռի արտասուքներից,
     Նահատակներիդ սուրբ մասունքներից,
     Օջախի բոցից, ծխանի ծխից,
     Քո ոգուց ելնող, այն մառախուղից,
     Որից աստղեր են ծնւում աշխարհում...
    
     Հայաստան աշխարհ,
     Իմ կավ, իմ արիւն,
     Իմ հին տառապանք ու իմ պարտութիւն,
     Իմ լուսէ խոյանք, իմ հպարտութիւն,
     Իմ թաքուն գանգատ ու իմ գոհութիւն,
     Իմ բախտ, իմ հաւատ ու իմ գոյութիւն...
    
     Հայաստան աշխարհ,
     Դու խաչելութեան, ցաւի, թախծութեան
     Եւ հրաշալի ու մեծ յարութեան
     Անվերջանալի արարողութիւն...
    
     Հայաստան աշխարհ՝ Արա գեղեցիկ,
     Հայաստան աշխարհ՝ հրեղէն դու սիւն...


    
    
    
Առաջխաղացնել այս նյութը
Տեղեկացնում ենք, որ նյութը հրապարակվել է "Մամուլի խոսնակ" նախագծի շրջանակներում:
Գրանցվի՛ր և հրապարակի՛ր քո հոդվածները:
Հավանել
1
Չհավանել
0
1998 | 0 | 0
|
Հավանե՛ք և բաժանորդագրվե՛ք
Facebook
ВКонтакте
Մամուլի խոսնակ