Խնդրում ենք սպասել...
COMMENT.am
Այսօր`  չորեքշաբթի, 15 օգոստոսի, 2018 թ.
Ավանդների տոկոսադրույքը`  
Հայկական դրամ
14.00%
,
ԱՄՆ դոլլար
6.50%
,
Եվրոպական Եվրո
4.00%
,
Ռուսական ռուբլի
8.50%

Հոդվածներ

Ս. Միւռոնի վերաբերեալ օգտակար տեղեկութիւններ

00:24, երեքշաբթի, 25 օգոստոսի, 2015 թ.
Ս. Միւռոնի վերաբերեալ օգտակար տեղեկութիւններ

ՄԻՒՌՈՆԻՆ ԾԱԳՈՒՄԸ

Մեռոն, Միռոն կամ Միւռոն, յառաջ եկած է յունարէն μύρον բառէն, որ կը նշանակէ «անոյշ իւղ», «օծանելիք», «հոտաւէտ հեղուկ» կամ «բուրող հիւթ»:
     Արեւելքի մէջ անուշահոտ իւղերով եւ ձէթով մարմինն ու մազերը օծելը նախաքրիստոնէական դարերէն սկսեալ կարեւոր էր եւ յատկանշական: Նոյնն էր պարագան նաեւ յոյներուն եւ հռոմայեցիներուն: Իւղ քսուիլը խորհրդանիշ էր հարստութեան, ազնուականութեան, ցնծութեան եւ յաղթանակի: Մեծարեալ հիւրերը տանտէրերուն կողմէ անուշահոտ իւղերով ու ձէթով կ’օծուէին:
     Իւղով օծումը առողջարար կը նկատուէր. սովորութիւն մը, որ ցարդ կը կիրարկուի Ծայրագոյն Արեւելքի ժողովուրդներուն կողմէ, որպէս լաւագոյն դարման վէրքերու եւ բեկումներու: Պարագան նոյնն էր նաեւ հրեաներուն:

Իւղը, բայց մանաւանդ ձիթաիւղը ցորենին եւ գինիին չափ կարեւոր էր Ասորիներուն համար, որովհետեւ զայն կը գործածէին, որպէս խաղաղութեան խորհրդանիշ: Թագաւորներ, որպէս ընծայ իրարու ոչ միայն ոսկի, այլ՝ ի միջի այլոց, ձէթ կը ղրկէին: Եգիպտացիներուն համար ձէթը «աստուածներու» լոյսին ճառագայթումը կը խորհրդանշէր մարդկային մարմիններուն վրայ: Ցարդ, Հնդկաստանի մէջ, ձէթը մաքրութեան միակ խորհրդանիշն է: Ուտելէն աւելի իրենց մարմիններուն կը քսեն: Զրադաշտութեան մէջ իւղ կը քսուէին անոնք, որոնք քուրմերուն կողմէ կը նկատուէին զգաստ, աչալուրջ, շրջահայեաց, եւ չաստուածներու հաւատարիմ հետեւորդներ:

Բնականաբար, իր ծագումնաբանութեան մէջ, պէտք չէ փնտռել այսօրուան միւռոնը իր բաղադրութեամբ, այլ՝ ընդհանրապէս իւղը, անուշահոտ իւղը, ձէթը՝ որպէս օծանելիք, ինչպէս անուշահոտը՝ այսօր: Այսքանը պատմութեան հոլովոյթին մէջ: Մինչդեռ Սրբալոյս Միւռոնի ծագումը կարելի է փնտռել միա՛յն Հայց. Առաքելական Սուրբ Եկեղեցւոյ հաւատալիքներու առարկան եղող Աստուածաշունչ մատեանին մէջ:

Հին Կտակարանին մէջ դարձեալ Սրբալոյս Միւռոնը չի յիշատակուիր որպէս «Միւռոն», այլ՝ որպէս «օծման իւղ» (Սղ. 103.15): Հին Կտակարանի էջերուն մէջ օծման իւղով կամ ազնիւ իւղով զգեստներ, սրբատեղիներ, խորաններ, զոհասեղաններ եւ զոհասեղանի առարկաներ կը նուիրագործուէին, մատաղները ազնիւ իւղով կը պատրաստուէին եւ Աստուծոյ հաւատարիմ ծառաներն ու թագաւորները կ’օծուէին: Այսպէս. Ծննդոց 35.14-ին մէջ կը կարդանք. «Ու Յակոբ քարէ արձան մը կանգնեց այնտեղ՝ ուր Աստուած իրեն հետ խօսեցաւ. եւ անոր վրայ թափելու նուէր մատուց ու անոր վրայ իւղ թափեց»: Ելից 25.6-ին մէջ կը կարդանք, թէ ինչպէս Աստուած Սուրբ Խորանին համար Մովսէսէն կը պահանջէ՝ «Լուսակալին համար իւղ, օծման իւղին եւ անուշահոտ խունկի համար բուրումնաւէտ համեմներ...»: Ելից 29.21-ին մէջ Աստուած Մովսէսին կը հրահանգէ Ահարոնն ու անոր որդիները սրբացնելու համար՝ «Սեղանին վրայ եղած արիւնէն ու օծման իւղէնե առնել, եւ Ահարոնին, անոր զգեստներուն, անոր որդիներուն ու որդիներուն զգեստներուն վրայ սրսկել, որպէսզի՝ «անիկա ու անոր զգեստները եւ անոր հետ իր որդիները ու իր որդիներուն զգեստները» սուրբ ըլլան: Իսկ Ելից 40.9-ին մէջ Աստուած Մովսէսին կը հրահանգէ, ըսելով. «Ա՛ռ Օծումի Իւղը եւ օծէ՛ խորանն ու անոր մէջ եղող ամէն ինչ. սրբացո՛ւր զայն եւ անոր բոլոր առարկաները, որպէսզի սուրբ ըլլան: Օծէ՛ ողջակէզի զոհասեղանն ու անոր բոլոր առարկաները ...»: Ղեւտացւոց 2.7-ին մէջ Աստուած Մովսէսին այսպէս կը հրահանգէ. «Եթէ մատաղդ սանի մէջ եփուած հացի ընծայ է, իւղով շաղուած նաշիհէ թող պատրաստուի...», «Անոր վրայ ի՛ւղ թափէ, ու կնդրո՛ւկ դիր վրան...» (Ղւ. 2.15), «Քահանան անոր յիշատակի մասը, ...մաս մը անոր իւղէն..., անոր ամբողջ կնդրուկին հետ, թող այրէ. ասիկա Տիրոջ ընծայուած պատարագ մըն է»: (Ղւ. 2.16): Թուոց 4.16-ին մէջ կը կարդանք, որ. «Ահարոն քահանային որդին՝ Եղիազար, լոյսի իւղին ու անուշահոտ խունկին եւ հանապազօրեայ հացի ընծային ու օծման իւղին վրայ վերակացու պիտի ըլլայ...»: Տակաւին, Ա. Թգ. 16. 12-13-ին մէջ կը կարդանք, թէ ինչպէս, Սամուէլ, իւղը Ս. Հոգւոյն իբրեւ նշանակ կը հեղու Դաւիթին վրայ եւ «Այդ օրէն սկսեալ, Տիրոջ Հոգին Դաւիթը համակեց...»: Սաղմոս 23.5-ին մէջ այսպէս կը կարդանք. «Ինծի խնճոյքի սեղան կը պատրաստես թշնամիներուս աչքին առջեւ: Իբրեւ պատիւ՝ անուշահոտ իւղով կ’օծես գլուխս, եւ բաժակս մինչեւ բերան կը լեցնես»: Սաղմոսներու գրքի 45. 7-8-ի մէջ թագաւորին հարսանիքին առիթով գրուած ներբողին մէջ այսպէս կը կարդանք. «Ահա թէ ինչո՞ւ Աստուած, քու Աստուածդ, ուրախութեան իւղով օծեց քեզ, բոլոր թագաւորներէն վեր կարգելով: Զմուռս, հալուէ եւ կասիա կը բուրեն զգեստներդ...»: Անհաւատարիմ եւ չարացած Երուսաղէմին մասին Աստուած այսպէս կ’ըսէ, Եզեկիէլի մարգարէութեան 16. 9-ին մէջ. «Քեզ ջուրով լուացի, քու վրայէդ արիւնդ մաքրեցի, ու քեզ հոտաւէտ իւղով օծեցի»:

Նոր Կտակարանին մէջ եւս ակներեւ է Իւղին գործածութիւնը, որպէս օծման իւղ, ազնիւ իւղ եւ թանկագին իւղ: Իւղով օծուիլը Նոր Կտակարանին մէջ կը նշանակէ մեծարանք, յարգանք ու պատիւ: Այս մասին Յովհաննու Աւետարանի 12. 3-ին մէջ, կը կարդանք. «Զատիկէն վեց օր առաջ Յիսուս Բեթանիա եկաւ ... ընթրիքի ատեն Մարիամ շիշ մը ազնիւ եւ սուղ նարդոսի իւղ առնելով օծեց Յիսուսի ոտքերը եւ իր մազերով սրբեց զանոնք»: Նարդոսը անուշահոտ իւղ է, որ կը հաշուէ քսանհինգ տեսակ թուփեր: Անոնցմէ ոմանք կը բուսնին Միջերկրականեան երկիրներու մէջ, իսկ ոմանք Պարսից Ծոցի եւ Հնդկաստանի մէջ: Նարդոսի ընտանիքէն յայտնի է «Ճաւզպուա» ն, որ կը կոչուի նաեւ «Ընկոյզ Հնդկաց» լատիներէն՝ Miristica Moschata:

Մարկոսի Աւետարանին 6.12-13-ին մէջ կը կարդանք, որ երբ առաքեալներ կը ղրկուին՝ ուսուցանելու եւ չար ոգիներուն վրայ իշխանութիւն ստանալով բժշկութիւններ կատարելու, անոնք Աստուծմով զօրացած բազմաթիւ չար ոգիներ կը հանէին, շատ մը հիւանդներ իւղով կ’օծէին եւ զանոնք կը բժշկէին: Ղուկաս 23.55-56-ին մէջ կը կարդանք, թէ ինչպէս Քրիստոսի թաղումէն ետք «Կիները, որոնք Գալիլիայէն Յիսուսի հետեւած էին...» տեսնելէ ետք Յիսուսի թաղուած գերեզմանը՝ «Տուն վերադարձան եւ խունկեր ու իւղեր պատրաստեցին...»:

Հետեւաբար, աչքի առջեւ ունենալով Աստուածաշունչ Մատեանը, կը հաւատանք, որ Հայց. Առաքելական Եկեղեցւոյ Սրբալոյս Միւռոնի ծագումը կու գայ Աստուածաշունչէն:


    

Ի՞ՆՉ Է ՄԻՒՌՈՆԻՆ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ

Ա. Սրբալոյս Միւռոնը մարդկային մեղաւոր հոգիները փրկութեան առաջնորդող այն դեղն է, որ կը բուժէ ախտը եւ մարդուն կեանքին առաջնորդ կ’ըլլայ: Անիկա ողբերգութեան շնորհքին հեղումն է մարդուն վրայ, որով մարդը կը բարձրացնէ առ Աստուած եւ զայն կը դարձնէ որպէս որդեգիր Աստուծոյ՝ լուսաւոր արքայութեան: Անով մարդը սրբուելով յաւիտենական հանգիստին կ’արժանանայ:

Բ. Սրբալոյս Միւռոնը այն շնորհքն է, որով Աստուած իրմէ վախցողները դարձուց Նոր Ուխտի ծառաներ եւ այդ բոլորը ըրաւ Իր Արեան հեղումով, որպէսզի մարդիկ Քրիստոսի հօտը ըլլան, «Դառնալով թագաւորներ ու քահանաներ, սուրբ ազգ մը եւ սեփական ժողովուրդ..., իրենց վրայ առնելով Քրիստոսի զօրութիւնը...»:

Գ. Սրբալոյս Միւռոնը այն կնիքն է, որով չարը հեռու կը մնայ մարդէն, որովհետեւ այնքան ատեն որ Ս. Հոգին խորհրդանշող Միւռոնը մեր մէջ կը մնայ, «պէտք չունինք ուրիշ մէկէն սորվելու: Հոգին Ինք կը սորվեցնէ... ամէն բան, եւ կը սորվեցնէ ճշմարիտը, եւ ոչ թէ ստութիւնը» (Յհ. 2.27):


    

Ի՞ՆՉ Է ՄԻՒՌՈՆԻՆ ԲԱՂԱԴՐՈՒԹԻՒՆԸ

Միւռոնի հիմնական նիւթը թէեւ ձէթն է, սակայն կանուխ ժամանակներէն գործածութեան դրուած է նաեւ բալասանը: Իսկ Հայց. Առաք. Եկեղեցին, բացի ձէթէն եւ բալասանէն նաեւ կը գործածէ 40-է աւելի ծաղիկներ, բոյսեր, համեմներ, ծաղկաջրեր, արմատներ, տունկեր, անուշահոտ խունկեր եւ իւղեր: Միւռոնի օրհնութեան համար կարեւոր է 40 տեսակներու գործածութիւնը: Թէեւ հին տպագիր եւ ձեռագիր մաշտոցներու մէջ կը հանդիպինք 40-է աւելի նիւթերու, որոնք սակայն կրկնութիւններ են եւ փոխարինելի:

Օրինակ. եթէ ցանկին մէջ յիշուած է նարինջի ծաղիկին ջուրը եւ նարինջի ծաղիկը, չի նշանակեր, որ երկուքն ալ անհրաժեշտութիւն են, որովհետեւ նոյնն են: Չմոռնանք, որ երբեմն միւռոնի պատրաստութիւնները տեղի կ’ունենան գարնան, երբեմն՝ աշնան, ամրան, նոյնիսկ՝ ձմրան: Աշնան նարինջի ծաղիկ չես կրնար գտնել, անիկա գարնան կը ծաղկի: Բայց ծաղիկէն պատրաստուած ջուրը կարելի է օգտագործել աշնան, ամրան կամ ձմրան: Նոյնն է պարագան նաեւ վարդին եւ վարդի ջուրին: Ծիսական հրահանգներուն մէջ երբեմն Վարդ արձանագրուած է: Եթէ պատահի որ նոյնիսկ չոր վարդ ունենանք աշնան պատրաստուելիք միւռոնին համար, քանի՞ հարիւր քիլօ պէտք է ձեռք ձգել, որպէսզի՝ քանի մը կաթիլ վարդի ջուր, չըսելու համար վարդի իւղ ունենանք: Իսկ եթէ վարդի իւղը կ’օգտագործենք միւռոնին մէջ, ի՞նչ տրամաբանութեամբ վարդի ջուր կամ չորցած վարդի թերթիկներով պատրաստուած փոշի պիտի գործածենք: Վարդ, վարդի ջուր, վարդի իւղ, պլպլուկ վարդ. պարզապէս նոյնն են: Դափնի, դափնեհունտ, դափնեծաղիկ, նոյնն են: Բալասան, Հրէաստանի բալասան, նոյնն են: Մանուշակ, արմատ մանուշակի, նոյնն են: Նարդոս խաթայի, նարդոս հնտի կամ հնդկական նարդոսը եւ պարսկական նարդոսը նոյնն են: Նարինջի ծաղիկն ու նարինջի ծաղիկի ջուրը, նոյնն են:

Բայց դժբախտաբար երբեմն ալ շփոթուած են եւ նոյնը կը կարծուին՝ Կասիան եւ դարիսնեկը կամ դարսենիկը իրարու հետ, որոնք անկախաբար կարեւոր են եւ նոյնը չեն: Ծաղիկի ջուրը, նարինջի ծաղիկին ջուրը եւ վարդի ջուրը, որոնք անկախաբար կարեւոր են, եւ նոյնը չեն: Երբեմն շփոթուած են դափնեկեռասն ու դափնեպտուղի իւղը կամ դափնին: Նոյն ընտանիքին կը պատկանին, բայց նոյնը չեն: Մէկը ղար կոչուած օճառին պտուղն է, միւսը մէհլէպ կոչուած համեմն է: Զգո՜յշ. անգլերէն թարգմանութիւնները պէտք չէ շփոթ ստեղծեն: Երբեմն շփոթուած են վաղմերուկն ու սորեակը, որոնք անգլերէնի մէջ նոյն անուններով ճանչցուած են: Նոյն ընտանիքին մաս կը կազմեն, բայց տարբեր արմատներ են: Եթէ անգլերէն լեզուով Water Lily փնտռենք, նունուֆար չենք գտներ, այլ՝ հարիւրաւոր տեսակի Water Lily -ներ, որոնք անպայման նունուֆար չեն: Հետեւաբար, այս առիթով, թրքերէն եւ մանաւանդ արաբերէն լեզուով արձանագրուածներուն աւելի կարեւորութիւն պէտք է տալ, նկատի ունենալով արաբերէնի հարուստ ժառանգութիւնն ու լեզուն:

Յաճախ, օգտուելով հին մաշտոցներու թոյլտուութենէն, միւռոնի պատրաստութեան մէջ կ’օգտագործուին նաեւ այլ անուշահոտ համեմներ, իւղեր, արմատներ եւ տունկեր: Բայց պէտք չէ չափազանցութեան երթալ: Մեր Եկեղեցւոյ Հայրերէն՝ Սարգիս Շնորհալին, նիւթին կարեւորութեան մասին խօսելով կ’ըսէ. «Այստեղ կ’ըսուի, Տիրոջ անունով իւղով օծեն: Ասկից յայտնի է, ինչպէս որ կը կարծես, թէ առողջութիւն տուողը հիւանդին ոչ թէ իւղն է, այլ՝ Տիրոջ Անունը»: Արդ, կարելի է այս կամ միւսը ուրիշով մը փոխանակել՝ չգոյութեան պատճառով եւ այս ծիսականօրէն արտօնուած ըլլալու կամ չըլլալու հարց չէ, որովհետեւ պատրաստողը ինք կրնայ որոշել պէտքին համաձայն եւ «իր ձեռքին գործը տեսնել», կարեւորը Տիրոջ Անունն է: Զգո՜յշ. Տիրոջ Անունը չշահագործել գործը արդարացնելու համար:
     Իսկ Ս. Ներսէս Շնորհալիի օրով, երբ յոյներ կ’իմանան, որ հայեր ձիթաիւղ չեն գործածեր միւռոնի համար, այլ՝ շուշմայի իւղ, այս մէկը հակառակ նկատելով Եկեղեցւոյ աւանդութեան, կը պահանջեն, որ հայեր եւս ձիթաիւղով պատրաստեն միւռոնը, եւ այն ալ, որպէսզի երկու եկեղեցիներու միութեան արգելք եղող տարբերութիւններէն մէկը վերցուած ըլլայ: Շնորհալի կը պատասխանէ. «Դարձեալ գրած էիք ձեր նամակին մէջ, թէ մեր Մեռոնը շինուած է շուշմայ ըսուած բուսային ձէթէն եւ ոչ ձիթենիի իւղէն: Ասիկա շիտակ է, եւ պատճառն ալ ուրիշ բան չէ, բայց եթէ Հայոց Աշխարհին մէջ ցուրտ կլիմայի պատճառաւ ձիթենի չգտնուելուն, ի՛նչ ձէթ որ կը գտնուէր, զայն ըրին Մեռոնի նիւթ. եւ ասոր մէջ ոեւէ հոգեւոր վնաս (մեղք) չի տեսնուիր, որովհետեւ եթէ ունենար զօրութիւնը, կ’արժէր միայն այդ նիւթը փնտռել, որուն մէջ աստուածային զօրութիւն գտնուած ըլլար. իսկ եթէ քահանայական աղօթքն ու օրհնութիւնն է որ աստուածային շնորհքը կը միախառնէ ձէթին հետ, այն ատեն ոեւէ առաւելութիւն կամ պակասութիւն չըլլար եթէ ձէթը ծառէն ըլլայ կամ բոյսէն: Ինչպէս որ Քրիստոսի Արեան նիւթ եղող գինին՝ ընդունելի է ի՛նչ գոյնով ալ ըլլայ՝ թէ սեւ, թէ կարմիր եւ թէ ճերմակ»:

Ահա մաշտոցներու հրահանգը. Սսոյ Մայր Մաշտոցին մէջ յիշուած են 42 տեսակ բոյսերու անուններ: Էջմիածնի Մաշտոցին մէջ 45 տեսակ բոյսերու անուններ, որոնց վրայ կու գայ աւելնալու ձէթն ու գինին: Ու կը հրահանգուի՝ «Եթէ այս նիւթերէն մէկը կամ երկուն եւ կամ երեքը պակաս ըլլան, թող չարգիլուի Միւռոնի օրհնութիւնը»:
     Ազգային Մատենադարանի (Ղալաթին) թիւ 237 Ձեռագիր Մաշտոցին մէջ 46 անուններ կան: Իսկ թէ ինչո՞ւ 40 տեսակ պէտք է օգտագործել, որովհետեւ «40-ը ապաշխարութեամբ առաքելութեան բացուելու խորհրդանիշն է»: Միւռոնի բաղադրութեան մէջ օգտագործուած նիւթերէն ոմանք ուղղակի աստուածաշնչական են, իսկ մնացեալը բժշկական, օրինակ՝ Հալուէն (Սղ.45.8), Բալասանը (Ծն.37.25), Պրտուեղը (Ել.2.3), Խնկեղէգը (Երգ.4.14), Գինձը (Ել.16.31), Քիմոնը, Չամանը, (Ես.28.27), Շուշանը (Մթ.6.28), Սամիթը (Մթ.23.23), Զմուռսը (Մթ.2.11), Նարդոսը (Երգ.1.12, 4.14) եւ Նգածաղիկը (Եր.23.15):


    

Ի՞ՆՉ ԲԱՆԻ ԿԸ ԳՈՐԾԱԾՈՒԻ ՄԻՒՌՈՆԸ

Հին Ժողովուրդներու կեանքին մէջ, իւղը կամ սուրբ իւղը, ունէր շատ կարեւոր տեղ եւ դեր՝ ե՛ւ մեծարանքի, ե՛ւ մաքրութեան, ե՛ւ խաղաղութեան, ե՛ւ սիրոյ, ե՛ւ սրբութեան խորհդանիշ ըլլալով:

Հին Կտակարանին մէջ Սուրբ Իւղի գործածութեան կը հանդիպինք բազմաթիւ անգամներ, որպէս սրբացման եւ մաքրութեան խորհրդանիշ, այսպէս.

ա. Գլխուն թափելով առաջնորդ կամ թագաւոր օծելու համար (Ելից 29.7, Ա. Թգ. 10, Սղ. 45.7, 89.20):

բ. Քահանայ, քահանայապետ նշանակելու, օծելու համար (Թուոց 35.25, Սղ. 133.2):

գ. Խորան օծելու համար (Ելից 40.9), ու նաեւ ուխտի քար (Ծն.28.18):

դ. Խորանի սպասներ օծելու համար (Ելից 30.26-28, 40.9):

ե. Մեղքերու թողութեան համար (Ղւ. 14.29, Սղ. 23.5):

զ. Զգեստներ սրբելու, մաքրելու համար (Ելից 29.21):

է. Պատերազմական գործիքներ օծելու համար (Բ. Թգ. 1.21):

ը. Վէրքեր մաքրելու համար (Եզ. 16.39):

Նոր Կտակարանին մէջ իւղը կը գործածուէր որպէս նշան բժշկութեան, յարգանքի եւ Սուրբ Հոգւոյն ներգործութեան, այսպէս.

ա. Տէրը օծելու համար (Մր. 16.1, Ղկ. 7.38, Յհ. 11.2, 12.3):

բ. Հիւանդները բժշկելու համար (Մր. 6.13, Յակոբ 5.14):

գ. Արքայութեան կնիքին նշանը ըլալու համար (Բ. Կր. 1. 22):

Իսկ Հայց. Առաք. Սուրբ Եկեղեցւոյ պարագային, Սրբալոյս Միւռոնով կ’օծուին մկրտուող երեխաները, քահանաները, կուսակրօն հոգեւորականները, եպիսկոպոսները, կաթողիկոսները (բոլոր հոգեւորականները վերջին օծումով կը թաղուին), եկեղեցիները, եկեղեցւոյ սպասները, որմնանկարները եւ սրբոց պատկերները: Նախապէս նաեւ թագաւորները կ’օծուէին:


    

ԻՆՉՊԷ՞Ս ԿԸ ՊԱՏՐԱՍՏՈՒԻ ՄԻՒՌՈՆԸ

Առաջին հանգրուանին, Միւռոնօրհնէքէն 10 ամիսներ առաջ, պէտք է հաւաքել բոլոր այն նիւթերը, որոնք կ’օգտագործուին միւռոնի պատրաստութեան համար:
     Բոլորն ալ կարելի է ձեռք ձգել, հնդկական շուկաներէն, որոնք այնքան շատ են Հիւսիսային Ամերիկայի մէջ, Հալէպի գոց շուկաներէն, Լիբանանի՝ Թրիփոլիի գոց շուկայէն: Իսկ եթէ քանի մը նիւթեր չգտնուին, կարելի է ապսպրել նախօրօք Սէուտի Արապիա գացող աշխատաւորներուն, Իրանէն կամ Արաբական Ծոցի երկիրներէն: Բերուի բալասանին համար, կարելի է նոյնիսկ Բերուի դեսպաններուն օժանդակութիւնը խնդրել: Վարդի իւղը կարելի է Ռումանիայէն՝ ընտիրը ունենալ:

Երկրորդ հանգրուանին, հաւաքուած նիւթերը պէտք է պղնձեայ սանդերու (հաւան) մէջ ծեծուին փոշիանալու եւ ապա մաղուելու համար, միշտ աղօթասացութեամբ եւ սաղմոսերգութեամբ:

Երրորդ հանգրուանը, որ նոյն ինքն միւռոնը եփելու աշխատանքն է, պէտք է կատարուի գուրգուրոտ վերաբերումով: Արդարեւ, Միւռոնօրհնէքէն 47 օրեր առաջ, յետ Առաւօտեան Ժամերգութեան, պէտք է կատարուի իւղերու, տունկերու, սերմերու, հատիկներու եւ արմատներու օրհնութիւնը Վեհափառ Հօր գլխաւորութեամբ: Օրհնութեան աւարտին, մարեմանոթի (Bain-marie) ձեւով պատրաստուած խոշոր կաթսային մէջ, երկաթէ եռոտանիով 25 սանթի մեթր բարձրացուած համեմատաբար փոքր կաթսային մէջ ձիթենիի եւ դափնիի իւղերը կը լեցուին, իննը ժամ եփելու համար: Իննը ժամ եփելէ յետոյ ձէթն ու դափնին, եւ մաքրելէ յետոյ անոնց մրուրները, Երեկոյեան Ժամերգութեան սկիզբը, որ երկու օր կը կատարուի տեղւոյն վրայ, Վեհափառ Հայրապետը միաբաններու ընկերակցութեամբ կը պարպէ պատրաստուած տունկերու, ծաղիկներու, արմատներու եւ խունկերու մաղուած նիւթերը, արդէն մրուրներէն մաքրուած եւ միախառնուած: Այնուհետեւ, խմորով ծեփելէ յետոյ կաթսան, կը սկսի միախառնումը ձէթին եւ նիւթերուն: Երեք ժամը անգամ մը կը բացուի կափարիչը, յատուկ փայտէ շինուած շերեփով մը խառնելու համար, որպէսզի փոշին ձէթը քաշելով կաթսային յատակը չմնայ միայն: Եւ այսպէս երկու օր՝ գիշեր ու ցերեկ 48 ժամ եփելէ յետոյ, վերջ կը գտնէ միւռոնի պատրաստութիւնը:

Ուշադրութիւն. յաճախ նիւթերը ձէթին մէջ կը թափուին ամբողջութեամբ, բայց երբեմն նաեւ կտաւներու մէջ, որպէսզի ձէթը ծծէ կտաւին մէջ եղած համեմներուն բոյրը: Սակայն, կտորին մէջ դրուած նիւթը անպայման չի ձուլուիր ձէթին մէջ, օրինակ՝ խունկը, առանց խառնուելու կը քարանայ: Հետեւաբար, անիմաստ կ’ըլլայ անոր գոյութիւնը: Նախընտրելի է ամբողջութեամբ դնել եւ երեք ժամը անգամ մը խառնել:

Չորրոդ հանգրուանը միւռոնի պատրաստութեան, զայն զտելու աշխատանքն է: Միւռոնը եփելէ յետոյ երկու օր պէտք է հանգչի գանձատան մէջ, որպէսզի դիրտը (նստուածք) յատակ իջնելով դիւրին ըլլայ զայն զտել: Ապա, յատուկ կերպով պատրաստուած կտաւէ տոպրակներու մէջէն անցնելով կը սկսի զտումը: Կտաւը նախընտրելի է որ ըլլայ «խամ կտոր», որպէսզի կտորին ծակտիկները կարելի եղածին չափ ըլլան խիտ: Նախ՝ մէկ երես կտաւով, երկրորդ անգամ, երկու մէջ-մէջի զետեղուած կտաւներով, երրորդ անգամ, երեք մէջ-մէջի զետեղուած կտաւներով, չորրորդ անգամ, չորս մէջընդմէջ կարուած կտաւներով: Զտումի աշխատանքները վերջացած ըլլալով, Սրբալոյս Միւռոնի կաթսան մէջը լեցուն միւռոնով, սաղմոսերգութեամբ եւ շարականներու երգեցողութեամբ կը տեղադրուի Մայր Տաճարին Աւագ Խորանին ձախակողմը (աջակողմ):


    

Ի՞ՆՉՊԷՍ ԿԸ ԿԱՏԱՐՈՒԻ ՄԻՒՌՈՆԻ ՕՐՀՆՈՒԹԻՒՆԸ

Սրբալոյս Միւռոնի Օրհնութեան համար պատրաստուած բոլոր արտաքին ճոխութիւնները կ’երթան Ս. Միւռոնին: Եկեղեցին ամբողջութեամբ հոն է, իր խորքով եւ էութեամբ:

1996, Մայիս 26-ին տեղի ունենալիք Սրբալոյս Միւռոնի օրհնութեան առիթով հրատարակուած Կանոն Սուրբ Միւռոնի Օրհնութեան գրքին մէջ, քաղելով Մայր Մաշտոցի հրահանգներէն, հետեւեալ ձեւով կը նկարագրուի Միւռոնօրհնութեան արարողութիւնը. «Միւռոնի օրհնութեան նախատօնակին, իրիկունը հսկում կը կատարուի: Յաջորդ օր, Հայրապետը կը զգեստաւորուի եկեղեցական ամբողջ դասին հետ միասին, տասներկու եպիսկոպոսներով՝ խաչ եւ գաւազան բռնած, եւ տասներկու սարկաւագներով՝ տասներկու բուրվառներ բռնած, եւ դպիրներով՝ քշոցներ ու մոմեղէններ բռնած: Ապա, զանգակներու ղօղանջին հետ սկիզբ կ’առնէ թափօրը» դէպի Մայր Տաճարը դրան առջեւ պատրաստուած այն բարձրադիր եւ ընդարձակ բեմը, որուն վրայ առհասարակ կը կատարուի Միւռոնի Օրհնութիւնը բոլոր հաւատացեալներուն տեսանելի ըլլալու մտահոգութեամբ:

Պատարագը հանդիսաւորութեամբ կը շարունակուի մինչեւ խորհուրդը վերաբերելու պահը, երբ ծայրագոյն վարդապետներ, վարդապետներ, աբեղաներ եւ քահանաներ Մայր Տաճար մտնելով կը վերաբերեն Տիրոջ Մարմնին ու Արեան նշանակները, Սրբալոյս Միւռոնի Կաթսան եւ Վարդի Իւղը, Բալասանը եւ Հին Միւռոնը քաղցրաձայն «քերովբէներուն նմանութեամբ» երգելով եւ տեղադրելով յատուկ կերպով պատրաստուած բեմին վրայ: Երբ կը հասնի «Ողջոյն» ի պահը, «Հայրապետը Աթոռ կը նստի, իսկ տասներկու եպիսկոպոսները անոր շուրջը կը կանգնին» իրենց ձեռքին մէջ բռնած կենդանարար Սուրբ Նշանը (Խաչի մասունք), Սուրբ Լուսաւորիչին Աջը, ուրիշ Սուրբերու Աջեր ու Նշխարներ, եւ միւռոնի շիշ մը՝ Հին Միւռոնով լեցուն»:

Կը սկսի Միւռոնի Օրհնութեան՝ աղօթքներու ընթերցումն ու շարականներու երգեցողութիւնը: Ու երբ դպիրները կ’երգեն «Բացեր Տէր այսօր զգանձդ երկնային...» շարականը, «Հայրապետը ծաղիկներու հիւթը առնելով կը թափէ ձիթենիի ձէթին մէջ (պատրաստուած Միւռոնը), յետոյ կը թափէ բալասանը, (որ նախապէս պէտք է կակուղցնել քիչ մը պատրաստուած Միւռոնին հետ, որպէսզի դիւրին ըլլայ անոր լուծումը Միւռոնին մէջ, այլապէս, յատակը իջնելով ազդեցութիւն չունենար Միւռոնին վրայ) եւ ապա՝ Հին Միւռոնը», երգելով՝ «Առաքելոյ աղաւնոյ...» շարականը: Ապա Հայրապետը «Լուսաւորչին Սուրբ Աջը առնելով Խաչափայտի մասունքով միասին, անոնցմով կը խառնէ Միւռոնը», մինչ դպիրները «Ամէն. ալէլուիա՜, ալէլուիա՜, ալէլուիա՜» օրհներգութիւնը կ’երգեն, Մայր Տաճարի զանգակներու ղօղանջին հետ կը լսուի նաեւ Հայրապետին ձայնը, եպիսկոպոսներու ձայնակցութեամբ, որոնք օրհնելով Նոր Միւռոնը կ’եղանակեն ըսելով. «Օրհնուի՛ եւ սրբուի՛ այս Միւռոնը՝ Սուրբ Խաչի այս նշանով, Սուրբ Աւետարանով, Լուսաւորիչի Սուրբ Աջովը եւ այսօրուան յատուկ շնորհովը՝ Հօրը, Որդիին, եւ Սուրբ Հոգիին անունով. այժմ եւ միշտ եւ յաւիտեանս յաւիտենից»:

Օրհնութենէն յետոյ, օրուան խորհուրդը կը պատգամէ Հայրապետը, ու «ողջոյն» առնելով Սրբալոյս Միւռոնէն Պատարագը կը շարունակուի նոյն հանդիսաւորութեամբ: Ապա, քանի մը օր կը տեղադրուի Սուրբ Խորանին վրայ, բարեպաշտ հաւատացեալներու մխիթարութեան համար:


    

Ո՞Վ ԿԸ ԿԱՏԱՐԷ ՄԻՒՌՈՆԻ ՕՐՀՆՈՒԹԻՒՆԸ

Ինչպէս այսօր, անցեալին եւս, Սրբալոյս Միւռոնի օրհնութինը վերապահուած է միա՛յն Կաթողիկոսին (կամ Պատրիարքին), եւ այդ ոչ միայն աւանդութիւն է, այլ նաեւ՝ կանոն:

Այս իմաստով, պատմութենէն քաղելով մեր հաստատումը կը յիշենք Երուսաղէմի Յունաց Մակար Ս. Պատրիարքին (324-333) նամակը, ուղղուած Հայոց Վրթանէս Ա. Կաթողիկոսին (333-341): Մակար Պատրիարք նամակին մէջ շատ յստակ կ’աւանդէ հետեւեալը. «Ժառանգաւորներու՝ եպիսկոպոսներու, քահանաներու եւ սարկաւագներու հետ ես՝ սուրբ քաղաք Երուսաղէմի Մակարիոս Եպիսկոպոս, ձեզի համար կ’աւանդեմ հետեւեալ կանոնագրութիւնը, զոր սորված եմ առաքեալներու պատմութիւններէն եւ որ կ’արմատաւորուի մեր քով հայերէն եկած աւանդութեան համաձայն: Մկրտութեան սուրբ ձեռնադրութիւնը, ինչպէս ըսած ենք նախօրօք, եպիսկոպոսներն ու քահանաները միայն կատարելու իրաւունք ունին: Սուրբ Իւղը Եպիսկոպոսապետը պէտք է օրհնէ, իսկ հեռաւոր կամ կարեւոր այլ պարագաներու ժամանակ, արքեպիսկոպոսի հրամանով՝ երկու կամ երեք միաբանեալ եպիսկոպոսներ եւ սրբութեան սպասաւոր՝ սարկաւագները: Մեռելներ, հիւանդներ եւ մկրտուողներ օծելու իւղը քահանաներն ու եպիսկոպոսները առանձին թող օրհնեն: Այսպէս որոշուած է մեր սուրբ հայրերու կողմէ, եւ ոչ ոք համարձակի փոխել ճիշդ սահմանուած օրէնքը, որպէսզի անոնց վրայ չթափի Աստուծմէ սահմանուած նզովքը»:

Աւելի ուշ, Սահակ Ա. Պարթեւ Կաթողիկոս, իր կազմած յիսուն հինգ (55) կանոններու 20-րդը (քսաներորդը) յատկացուած է իւղ օրհնելուն, ուր կ’ըսէ. «Մեր իշխանութեան բոլոր սահմաններէն, ամէն տարի Ս. Զատիկէն յետոյ, քահանաներ պէտք եղածին չափ մեզի իւղ բերեն եւ այստեղէն՝ մեզմէ ստանան իւղին օրհնութիւնը: Իրենց տուներուն մէջ անձամբ չօրհնեն, ինչպէս ոմանք իրենց տգիտութեամբ կատարեցին, որովհետեւ այդ իշխանութիւնը քահանաներուն չի պատկանիր, այլ՝ եպիսկոպոսներուն»:

Դուինի ժողովին, 720 թուին, Յովհաննէս Գ. Օձնեցի Կաթողիկոսի (717-728) նախագահութեամբ կատարուած, կ’որոշուի որ՝ «Պէտք է Սուրբ Միւռոնը, այսինքն անուշահոտ իւղը օրհնէ հայրապետը բոլոր եպիսկոպոսներուն ներկայութեան, Զատկի Աւագ Հինգշաբթի օրը, ինչպէս որ հրամայուած է: Իսկ քահանան անոնցմէ պէտք է ընդունի Միւռոնը, եւ անով օծուեն սեղանները, եկեղեցիները եւ խաչերը»:

Պարտաւի ժողովով՝ 768 թուին, Սիոն Ա. Բաւոնեցի Կաթողիկոսի (767-775) նախագահութեամբ կատարուած, կ’որոշուի որ, «Եպիսկոպոսները իրաւունք չունին Միւռոն օրհնել կամ յաւելուած ընել ու տալ քահանաներուն, այլ՝ ամէն տարի հայրապետանոցէն պէտք է ստանան՝ սուրբ հայրերու կանոնական օրէնքներուն համաձայն»:

Հետեւաբար, Հայց. Առաքելական Սուրբ Եկեղեցւոյ Սուրբ Իւղի կամ Միւռոնի օրհնութիւնը վերապահուած է միայն Կաթողիկոսին (կամ Պատրիարքին): Պատճա՞ռը: Յստակ է. որովհետեւ քահանաներն ու եպիսկոպոսները յաճախ զեղծարարութեամբ եւ երբեմն ալ շահադիտարկութեամբ կը կատարէին միւռոնի կամ իւղի օրհնութիւնը:


    

Ե՞ՐԲ ԿԸ ԿԱՏԱՐՈՒԻ ՄԻՒՌՈՆԻ ՕՐՀՆՈՒԹԻՒՆԸ

Ինչպէս բոլոր քրիստոնէական եկեղեցիները, նոյնպէս նաեւ Հայց. Առաքելական Եկեղեցին, Սրբալոյս Միւռոնի օրհնութիւնը երկար ժամանակ կատարած է Աւագ Հինգշաբթի: Բայց նկատի ունենալով օրուան այնքան արարողութիւններով ծանրաբեռնուած ըլլալու իրողութիւնը, եւ միւս կողմէ այնքան հանդիսաւոր եւ ժամանակի իմաստով համեմատաբար երկար ըլլալը Սրբալոյս Միւռոնի օրհնութեան, Հայց. Առաքելական Եկեղեցին յարմար նկատած է անոր օրհնութիւնը կատարել յարմարագոյն այլ օրուան մէջ, տնօրինութեամբը եւ որոշումովը Վեհափառ Հայրապետին:

Ս. Սահակ Պարթեւ Հայրապետ կը հրահանգէ միւռոնի օրհնութիւնը կատարել «Ամէն տարի Ս. Զատիկէն յետոյ»: Յովհան Օձնեցի Հայրապետ կը հրահանգէ միւռոնի օրհնութիւնը կատարել «Զատկի Հինգշաբթի օրը», որ կը նշանակէ՝ Աւագ Հինգշաբթի:

1880 թուականին, Վաղարշապատ (Էջմիածին) տպուած Միւռոնի Օրհնութեան Մաշտոցին մէջ կը հրահանգուի միւռոնը օրհնել՝ «Աւագ Հինգշաբթի կամ Պենտեկոստէի եւ կամ այլ պատշաճ օրուան մէջ»: Սսոյ Մաշտոցը, գրուած Կոստանդին Գ. Կեսարացի Կաթողիկոսին համար (1307-1322) կը հրահանգէ «Աւագ Հինգշաբթի Ս. Պատարագի ընթացքին, Ս. Միւռոնը կը թափեն արծաթեայ ամանի մը մէջ եւ կը խառնեն մէջը Հին Միւռոնէն եւ կը ծածկեն պատարագի եօթը շարք ծածկոյթով (Պատարագի շուրջառներ) եւ կը դրուի աւանդատուն...»:

Յովհաննէս Դ. Այնթապցի Կիլիկիոյ Կաթողիկոսը (1550-1621), 1614-ին Երուսաղէմ կ’երթայ իբրեւ ուխտաւոր եւ հոն Միւռոնօրհնէքի հանդիսաւոր արարողութիւնը կը կատարէ Ս. Յակոբայ Վանքին մէջ, Աւագ Հինգշաբթի օր, Զատկի առթիւ ուխտաւորաբար Երուսաղէմ գտնուող հոծ թիւով հայերու ներկայութեան: Ապա, պատմիչը կը շարունակէ ըսելով. «Այնթապցիին կատարած մեծահանդէս Միւռոնօրհնէքը թելադրանք մը կ’ըլլայ Երուսաղէմի Ասորաց Եպիսկոպոսին, որ ինքն ալ Մեռոն օրհնէ Ս. Յարութեան տաճարին մէջ, իր եկեղեցւոյն ծէսով, Աւագ Հինգշաբթի օր, հաւանութեամբ Յովհաննէս Կաթողիկոսին եւ Դաւիթ եւ Պարոնտէր Գրիգոր Եպիսկոպոսներուն, որոնք անձամբ ալ ներկայ կը գտնուին այդ հանդէսին»:


    

ՄԻՒՌՈՆԻ ԳՈՐԾԱԾՈՒԹԻՒՆԸ ՀԱՅ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ՄԷՋ

Թէ ե՞րբ սկսած է միւռոնի կամ այս պարագային իւղի գործածութիւնը հայոց մէջ, կարելի չէ թուային ճշգրտութեամբ ներկայացնել: Աւանդութեան համաձայն, Հայաստանի մէջ անոր գործածութիւնը սկսած է առաքեալներու օրով: Եւ այս կ’ենթադրենք, որովհետեւ Յակոբոս Առաքեալ իր Ընդհանրական նամակին մէջ բոլոր նորադարձներուն կը պատուիրէ ըսելով. «Մէկը հիւանդացա՞ւ, թող կանչէ եկեղեցւոյ երէցները, որպէսզի իր վրայ աղօթեն եւ իւղով օծեն զինք, Տիրոջ անունով» (5.14):

Հետեւելով առաքելական հրահանգին, առաքելական քարոզութեան օրերուն ալ, լուսաւորիչ առաքեալներ՝ Ս. Թադէոս եւ Ս. Բարթողիմէոս, իրենք եւս գործադրեցին եւ հրահանգեցին նոյնը կատարել: Դժբախտաբար, գրաւոր ոչ մէկ փաստ ունինք. եղածները աւանդութիւն են եւ երբեմն ալ ենթադրութիւն: Առաջին անգամ սակայն, գրաւոր ակնարկութեան կը հանդիպինք Ագաթանգեղոսի պատմութեան մէջ: Հեղինակը, որ միաժամանակ վարքագիրն է Ս. Գրիգոր Լուսաւորչի, ի միջի այլոց կը յիշէ որ, «Երբ պահքը վերջացաւ, երանելի Գրիգորը առաւ երկրին զօրքը, (Տրդատ) Թագաւորը, անոր կինը՝ Աշխէնը, մեծ իշխանուհին՝ Խոսրովիդուխտը եւ բոլոր մեծամեծները ու բանակին բոլոր մարդոց հետ առաւօտեան լուսաբացին, Եփրատ գետին ափը տարաւ եւ հոն մկրտեց ամէնքը Հօր, Որդւոյն եւ Ս. Հոգւոյն անունով: Եւ երբ բոլոր մարդիկ եւ թագաւորը Եփրատ գետի ջուրը մտան մկրտութեան համար, սքանչելի նշան մը երեւցաւ Աստուծմէ, որովհետեւ ջուրերը կանգ առին եւ ետ դարձան: Սաստիկ լոյս մը երեւցաւ լուսաւոր սիւնի մը նմանութեամբ եւ կանգ առաւ գետի ջուրին վրայ Տէրունական Խաչի պատկերը, եւ այնքան շողաց, որ արեգակի ճառագայթները տկարացուց: Եւ օծման իւղը զոր Գրիգոր կը թափէր մարդոց վրայ, գետին մէջ շրջան ընելով մարդոց շուրջը կը դառնար եւ ամէնքը զարմացած օրհնութիւն կը բարձրացնէին Աստուծոյ փառքին համար: Երեկոյեան Խաչի նշանը կ’աներեւութանայ եւ անոնք քաղաք կը դառնան: Անոնք, որոնք մկրտուեցան այդ օր, աւելի քան հարիւր յիսուն հազար էին արքունի բանակէն»:

Այնուհետեւ, յաճախակիօրէն կը տեսնենք իւղի կամ միւռոնի գործածութիւնը Հայց. Եկեղեցւոյ մէջ, իբրեւ Սրբութեան Իւղ, Մկրտութեան Իւղ, Անուշ Իւղ, Օրհնութեան Իւղ եւ Օծման Իւղ: Իսկ միայն Յովհան Օձնեցի Հայրապետ առաջին անգամ կը գործածէ Միւռոն բացատրութիւնը 720 թուականին, Դուինի Ե. Ժողովին, երբ՝ 9-րդ կանոնով կ’որոշուի թէ. «Ս. Միւռոնը Հայրապետը պէտք է օրհնէ տարին մէկ անգամ, Աւագ Հինգշաբթի օրը, եւ բաշխէ եպիսկոպոսներուն եւ քահանաներուն, սեղան, եկեղեցի, խաչ օծելու, եւ մկրտուածները դրոշմելու համար»: 10-րդ կանոնով կ’որոշուի, որ՝ «Երախայութեան ձէթը պէտք է քահանան օրհնէ, որքան որ հարկաւոր է, մէկ երախայ օծելու համար»: 11-րդ կանոնով կ’որոշուի, որ՝ «Հիւանդներու ձէթը քահանան պէտք է օրհնէ, որքան որ հարկաւոր է»: Իսկ 26-րդ յօդուածով կը կարդանք. «Յայտնութեան օրը պէտք է ջուր օրհնել եւ Միւռոն կաթեցնել, ի յիշատակ Քրիստոսի Յորդանանին մէջ Մկրտուելուն...»:

Ըստ երեւոյթին, 8-րդ դարուն կային այլազան իւղեր եւ միւռոն: Իւղերը կ’օրհնուէին քահանաներուն կողմէ, իսկ միւռոնը Կաթողիկոսներուն (կամ Պատրիարքներուն): Աւելի ուշ, 768 թուականին, Պարտաւի ժողովին, որ կը գումարուի Սիոն Կաթողիկոսի նախագահութեամբ, 5-րդ յօդուածին մէջ կը կարդանք. «Եպիսկոպոսը չհամարձակի Միւռոն օրհնել կամ Միւռոնին մէջ բան մը աւելցնել, այլ՝ Միւռոնը պէտք է ստանայ Հայրապետէն, Ս. Հայրերու կանոնական հրամանին համաձայն»: Թէ ակնարկութիւնը Ս. Հայրերու ո՞ր կանոնին մասին է, առայժմ անծանօթ է մեզի: Ըստ ծիսագէտ հոգեւորականներու, «Հաւանաբար, 13-րդ դարէն վերջ վերեւ յիշուած ձէթերու օրհնութիւնը միացուեցաւ Ս. Միւռոնի օրհնութեան, որ Կաթողիկոսը (կամ Պատրիարքը) կ’օրհնէ»:

Անկախ պաշտօնական ժողովական յայտարարութիւններէն, հայոց պատմութեան էջերուն մէջ բազմաթիւ անգամներ կը հանդիպինք «Միւռոն» ին, կա՛մ որպէս արարողութիւն եւ կա՛մ որպէս աստուածաբանական խորհողութիւն: Պատմական առաջին ակնարկութիւնը կու գայ 607, Մայիս 7 թուականէն, երբ, Աբրահամ Ա. Աղբաթանեցի Կաթողիկոսը երկար բացութենէ մը ետք իր ընտրութեան եւ օծման յաջորդող շաբաթներուն կ’օրհնէ Սրբալոյս Միւռոնը: Վերջին անգամ իր նախորդը կատարած էր 574-604 թուականներուն: Յստակ չէ թէ ե՞րբ: Անկէ ետք Վրթանէս Քերթող ստանձնած էր տեղապահութիւնը եւ բծախնդրութեամբ պատրաստած էր միւռոնը՝ օրհնութեան համար, որ պիտի կատարէր Աբրահամ Ա. Կաթողիկոսը:


    

ՔՐԻՍՏՈՆԷԱԿԱՆ ԱՅԼ ԵԿԵՂԵՑԻՆԵՐ ԵՒՍ ՄԻՒՌՈՆ ՈՒՆԻ՞Ն

Քրիստոնեայ բոլոր եկեղեցիներն ալ, ե՛ւ Արեւելեան, ե՛ւ Արեւմտեան Ուղղափառներն ու Կաթողիկէները, ունին իրենց յատուկ իւղերը: Արեւելեան եւ Արեւմտեան Ուղղափառ Եկեղեցիները՝ յոյն, ասորի, ղպտի, եթովպիացի, հնդիկ ու արեւելեան կաթողիկէ եկեղեցիները Սուրբ Իւղը, կամ Միւռոնը կը պատրաստեն Աւագ Երկուշաբթի եւ կ’օրհնեն Աւագ Հինգշաբթի: Օրհնութիւնը կրնայ կատարել Պատրիարքը: Երբեմն տեղական բայց ոչ կանոնական պայմաններու համաձայն, թեմին մէջ եւս եպիսկոպոսը կրնայ միւռոն օրհնել: Անոնց համար միւռոնին բաղադրութիւնը կու գայ Ելից 30.22-33-էն, ուր Տէրը խօսելով Մովսէսին կ’ըսէ. «Առ քեզի պատուական բուրաւէտ համեմներ. զուտ զմուռս՝ հինգ հարիւր սիկղ, անոր կէսին չափ՝ այսինքն երկու հարիւր յիսուն սիկղ բուրաւէտ խունկեղէգ, հինգ հարիւր սիկղ կասիա՝ սրբարանի սիկղին համեմատ, ու մէկ հիմէն ձէթ, եւ օծումի ի՜ւղ շինէ զանոնք...»:

Արեւելեան Եկեղեցիներուն մէջէն Նեստորական Եկեղեցին բացառաբար միայն ձիթաիւղը կը գործածէ իբրեւ միւռոն: Կ. Պոլսոյ Տիեզերական Պատրիարքութիւնն ալ, վերջին տասնամեակներուն, սովորութիւն դարձուց, տասը տարին անգամ մը կատարել Միւռոնօրհնէքը: Տիեզերական Պատրիարքը իր օրհնած Մեռոնէն կը ղրկէ եպիսկոպոսներուն՝ կանոնական ըմբռնումով, իբրեւ նշան իր իրաւասութեան անոնց վրայ: Բայց պարագան նոյնը չէ միւս Ուղղափառներուն, որոնք Արեւմտեան Ուղղափառ Եկեղեցւոյ մեծ ընտանիքին կը պատկանին: Ղպտի Եկեղեցին եւս Միւռոնի օրհնութիւնը սկսաւ վերապահել միայն Պատրիարքին: Կաթողիկէ Եկեղեցին Սուրբ Իւղի օրհնութիւնը կը կատարէ ամէն Աւագ Հինգշաբթի, Պապին, եպիսկոպոսին կամ քահանային ձեռքով: Սուրբ Իւղին բաղադրութիւնը ձէթն է եւ երբեմն բալասանը: Յաճախ, ըստ քմահաճոյքի, կ’օգտագործուին նաեւ տարբեր իւղեր եւ անուշահոտեր: Անկլիգան Եկեղեցին, կ’իրագործէ Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ ծիսական եւ կանոնական օրէնքները: Բայց Սուրբ Իւղը կրնայ օրհնել նաեւ մկրտութեան պահուն, նախքան դրոշմը:

Կան նաեւ Լուտերական անկախ «եկեղեցիներ», որոնք արմատներուն վերադառնալու սկզբունքին հաւատալով, Սուրբ Իւղ կը գործածեն: Անոնց իւղերը պատուելիները կ’օրհնեն: Ձիթաիւղին երբեմն բալասան կը խառնեն եւ երբեմն ալ տեսակաւոր իւղեր եւ անուշահոտեր:

Առաջխաղացնել այս նյութը
Տեղեկացնում ենք, որ նյութը հրապարակվել է "Մամուլի խոսնակ" նախագծի շրջանակներում:
Գրանցվի՛ր և հրապարակի՛ր քո հոդվածները:
Հավանել
1
Չհավանել
0
| | |
3061 | 1 | 0
Facebook
Մամուլի խոսնակ
Մթնշաղ
Մթնշաղ 21:30, 05.11.2015
շատ լավ նյութ էր....օգտակար և ուսանելի..շնորհակալություն